Trò chơi phân loại: trẻ học cách sắp xếp theo nhóm (và phân loại rác) ra sao

Từ rất lâu trước khi biết đọc, trẻ đã biết phân loại. Bé mới biết đi xếp những chiếc ô tô đỏ thành hàng và để riêng những chiếc xanh. Bé mẫu giáo để thìa cùng với thìa khi “giúp” bố mẹ lấy bát đĩa ra khỏi máy rửa bát. Trông thì như đang chơi, và đúng là đang chơi, nhưng đó cũng là một trong những kỹ năng tư duy thật sự đầu tiên: quyết định thứ gì đi cùng nhau, và vì sao.

Kỹ năng phân loại phát triển thế nào

• Theo vẻ ngoài (khoảng 2 đến 3 tuổi). Cùng màu, cùng hình, cùng cỡ. Bé phân loại những gì bé nhìn thấy.
• Theo loại (khoảng 3 đến 5 tuổi). Con vật ở đây, xe cộ ở kia. Giờ quy tắc là về bản chất của đồ vật, chứ không phải vẻ ngoài, và đó là một bước tiến lớn: quả chuối vàng và quả táo đỏ đi cùng nhau vì cả hai đều là đồ ăn.
• Theo quy tắc (khoảng 4 đến 7 tuổi). Trẻ có thể giữ một quy tắc trong đầu, áp dụng cho thứ mới, và thậm chí đổi quy tắc (“giờ con xếp theo kích cỡ nhé”). Phân loại rác nằm đúng ở giai đoạn này: một lọ thủy tinh và một chai nhựa có thể trông giống nhau, nhưng ở nhiều nơi chúng phải bỏ vào những thùng khác nhau (bố mẹ hãy xem quy định ở địa phương mình).

Phân loại là nền tảng cho toán những năm đầu (gộp nhóm và đếm), khoa học (phân loại sinh vật) và đọc (phân loại âm và chữ cái). Đây cũng là kỹ năng khiến trẻ tự hào, vì bé thấy được mình đã làm đúng.

Vì sao phân loại rác là quy tắc đầu tiên rất hợp

Phân loại rác cho việc phân loại một lý do. Các nhóm là có thật, bé nhìn thấy thùng rác mỗi ngày, và người lớn quan tâm đến việc bỏ cho đúng. Nó còn dạy một điều lớn hơn: những nơi chúng ta dùng chung luôn sạch đẹp là nhờ mọi người cùng giữ gìn.

Hai điều giúp các bé nhỏ dễ chơi hơn:

1. Bắt đầu với ít thùng, rồi thêm dần. Ba thùng (rác thực phẩm, giấy, nhựa và lon) là quá đủ cho bé ba tuổi. Thủy tinh có thể để sau.
2. Dùng hình ảnh, không chỉ dùng màu. Màu thùng rác khác nhau giữa các nước và các thành phố. Một tấm hình tờ báo trên thùng giấy thì ở đâu cũng hiểu.

Sort It Out xử lý chuyện này thế nào

Sort It Out là một trò chơi phân loại nhẹ nhàng, không tính giờ và không có điểm số. Rác rơi xuống một công viên, và bé kéo từng món vào thùng. Các thùng rác là những nhân vật thân thiện có khuôn mặt: mắt chúng nhìn theo món đồ bé đang cầm, thùng đúng mở nắp và nuốt chửng kèm một tiếng ợ, còn thùng sai thì lắc đầu và trả lại. Thả nhầm không bị phạt gì, và thùng đúng sẽ vẫy nhẹ để bé biết món đó thuộc về đâu.

• Hình ảnh, không phải chữ. Mỗi thùng có một hình to về thứ nó “ăn” (quả táo, tờ báo, lon thiếc), nên những bé chưa biết đọc vẫn tự chơi được.
• Số thùng tăng dần theo bé. Trò chơi bắt đầu với ba thùng. Sau mười lần đúng liên tiếp, một thùng thủy tinh xuất hiện. Nếu quá khó, trò chơi lặng lẽ lùi lại một bước.
• Dọn dẹp có phần thưởng nhìn thấy được. Mỗi lần đúng, khung cảnh sạch hơn một chút: cỏ xanh hơn, rồi hoa nở, một chú bướm, và cuối cùng là một chú chim và ông mặt trời. Rác thực phẩm làm hoa mọc lên, một cái gật đầu nho nhỏ dành cho việc ủ phân.
• Thùng nào cũng nói ra món mình vừa ăn, nên từ vựng đến cùng với việc phân loại: vỏ trứng, hộp các tông, lon thiếc.

Gợi ý cho bố mẹ

• Phân loại đồ thật. Sau khi chơi, hãy để bé giúp phân loại rác ở nhà. Hỏi trước khi chỉ: “Vỏ hộp ngũ cốc bỏ vào đâu nhỉ?”
• Nói về quy tắc. “Vì sao quả chuối lại bỏ vào đây?” Giải thích quy tắc thành lời là bước tiếp theo sau việc làm theo quy tắc.
• Ăn mừng việc dọn dẹp, không phải điểm số. Mục tiêu là thói quen, không phải một lượt chơi hoàn hảo.
• Chỉ cho bé các hình trên thùng rác nhà mình và trên các thùng rác ở công viên.

Bước tiếp theo

Những bé thích phân loại thường cũng thích Memory Match, trò chơi rèn cùng sự quan sát cẩn thận, và Brick Builder cho kiểu vui chơi mở, thư thả.