Học toán sớm tại nhà: con số, hình khối và những phép cộng đầu tiên cho bé 2 đến 7 tuổi

Học toán ở nhà không có nghĩa là làm phiếu bài tập. Mà là đếm bậc cầu thang, chia phần ăn vặt cho công bằng và chơi cờ bàn vào một buổi chiều mưa. Làm theo cách đó, đây là một trong những kiểu chơi hữu ích nhất bố mẹ có thể dành cho con. Bài hướng dẫn này nói về những điều nên tập trung ở từng độ tuổi, và những trò chơi giúp ích nhiều nhất.

Vì sao đáng bắt đầu sớm

Một nghiên cứu lớn tổng hợp sáu nghiên cứu dài hạn cho thấy kỹ năng toán lúc trẻ bắt đầu đi học là một trong những yếu tố dự báo mạnh nhất cho kết quả học tập sau này. Đó là một mối liên hệ, không phải một lời bảo đảm, nhưng là lý do tốt để con số trở thành một phần bình thường trong lúc chơi ngay từ đầu. Education Endowment Foundation (Quỹ Tài trợ Giáo dục) của Anh khuyến nghị trẻ từ 3 đến 7 tuổi học toán qua trò chơi, câu chuyện và cuộc sống hằng ngày.

Đếm cho đúng

Phần lớn các bé đọc thuộc được “một, hai, ba…” từ lâu trước khi biết đếm. Đếm thật sự có ba phần:

• Mỗi đồ vật một con số. Chạm vào từng món đồ chơi khi nói một con số, và đẩy nó sang một bên.
• Số cuối cùng cho biết có bao nhiêu. Đếm xong năm chiếc ô tô, hãy hỏi “Vậy có bao nhiêu chiếc ô tô?”. Câu trả lời là năm, không phải “một, hai, ba, bốn, năm”.
• Đếm theo thứ tự nào cũng được. Đếm lại chừng ấy ô tô nhưng bắt đầu từ một chiếc khác. Vẫn là năm.

Bài hướng dẫn Bé học đếm như thế nào của tụi mình nói kỹ hơn về giai đoạn này.

Nhìn là biết số lượng

Trước khi biết đếm, trẻ có thể học cách nhìn ra ngay những số lượng nhỏ: hai con mắt, ba chấm trên xúc xắc, bốn ngón tay. Kỹ năng này là nền tảng vững chắc cho phép cộng sau này.

• Giơ ngón tay thật nhanh. Giơ vài ngón tay trong một giây rồi hỏi có mấy ngón.
• Chấm trên xúc xắc. Chơi với chấm xúc xắc trước khi chơi với chữ số: “Có mấy chấm? Đừng đếm nhé!”
• Năm và mười. Cho bé thấy năm là một bàn tay xòe đủ, mười là hai bàn tay.

Chơi cờ bàn

Education Endowment Foundation lưu ý rằng những trò chơi có đường đi đánh số, như cờ rắn và thang, có thể đặc biệt giúp trẻ hiểu con số lớn dần ra sao. Đếm từng ô khi đi quân, và nhận ra rằng 8 xa hơn 5, sẽ xây nên một “trục số” trong đầu bé.

Hình khối và quy luật

• Đi săn hình khối. Tìm hình tròn, hình vuông và hình tam giác quanh nhà: cái đĩa, ô cửa sổ, chiếc bánh mì sandwich cắt đôi.
• Tiếp theo là gì? Xếp một quy luật bằng khối gỗ hoặc đồ ăn vặt: đỏ, xanh, đỏ, xanh… rồi hỏi tiếp theo là gì.

Phép cộng đầu tiên với đồ vật thật

Bắt đầu với những thứ bé chạm vào được. “Con có ba quả nho. Mẹ cho con thêm hai quả nữa. Giờ con có mấy quả?” Rồi bớt đi vài quả. Chỉ viết chữ số ra khi bé đã hiểu rõ ý tưởng. Câu chuyện cũng có tác dụng: “Ba chú vịt đang bơi, một chú bơi đi mất…”

Theo độ tuổi

• 2 đến 3 tuổi: bài hát đếm số, đếm bậc cầu thang và đồ ăn vặt, “một, hai, ba, đi!”, to và nhỏ.
• 4 đến 5 tuổi: đếm đồ vật chính xác, các số đến 20, xúc xắc, cờ bàn đơn giản, hình khối ở khắp nơi.
• 6 đến 7 tuổi: cộng và trừ với đồ vật thật, rồi với chữ số; quy luật; những bài toán đố nhỏ.

Để luyện tập, bố mẹ có thể thử Counting Critters cho các bé nhỏ hơn hoặc Math Ninja cho các bé lớn hơn. Danh sách chuẩn bị vào lớp 1 của chúng tôi cho thấy con số nằm ở đâu giữa mọi thứ khác bé cần khi đi học, và các bài hướng dẫn khác đi sâu hơn vào chơi phân loại hình khối, sắp xếp và phân loại và 20 mẹo tính nhẩm cho bé từ 7 đến 10 tuổi.

Con số là chương trình thứ hai trên Tiny Hands Learn, sau môn đọc: miễn phí cho mọi gia đình, vì một khởi đầu vững vàng về toán không nên phụ thuộc vào việc bố mẹ có đủ điều kiện hay không. Tiếp theo là tiền và âm nhạc, những điều trường học hiếm khi dạy sớm như vậy; đếm những đồng xu thật, hay những đồng tiền tiêu vặt đầu tiên, là một cách bắt đầu tốt.