Bé học đếm như thế nào (và những trò chơi giúp bé)

Phần lớn các bé hai tuổi có thể “đếm” đến mười, nhưng gần như chẳng bé nào hiểu mình đang làm gì. Bé chỉ đang đọc thuộc một chuỗi từ, giống như hát một bài hát. Đếm thật sự, tức là hiểu rằng con số cuối cùng mình nói cho biết có bao nhiêu, đến muộn hơn và cần luyện tập nhiều hơn ta tưởng. Tin vui là việc luyện tập này rất vui, và diễn ra tốt nhất trong những trò chơi hằng ngày.

Những bước bé đi qua

Nói các con số theo thứ tự. Đầu tiên là chính dãy số: một, hai, ba, thường bị sót hoặc lặp vài số. Bài hát và đồng dao giúp ích rất nhiều ở bước này.

Mỗi đồ vật một con số. Tiếp theo, bé học cách chỉ vào mỗi đồ vật một lần và nói một con số cho nó. Các bé nhỏ hay bỏ sót một món hoặc đếm cùng một món đồ chơi hai lần. Chạm vào hoặc di chuyển từng thứ khi đếm, chẳng hạn bỏ vào hộp, giúp việc đếm tương ứng một–một dễ hơn rất nhiều.

Số cuối cùng là đáp án. Đây là ý tưởng lớn. Các nhà nghiên cứu nhận thấy trẻ thường mất một năm hoặc hơn để hiểu rằng khi đếm “một, hai, ba”, số ba nghĩa là có ba cái. Trước đó, nếu hỏi “có bao nhiêu?”, bé sẽ vui vẻ đếm lại từ đầu thay vì nói ra tổng số.

Nhìn là biết số lượng nhỏ. Phần lớn trẻ sớm nhìn ra hai hoặc ba đồ vật mà không cần đếm. Các mẫu chấm, như trên xúc xắc, cũng giúp bé nhận ra nhanh những số lượng lớn hơn.

Lấy đúng số lượng, và cộng. Khi được nhờ “đưa mẹ bốn cái”, bé phải đếm đúng bốn rồi dừng lại. Sau đó là câu “ở đây có hai, thêm một nữa, giờ có bao nhiêu?”, bước đầu tiên vào phép cộng.

Vì sao đáng dành thời gian

Kỹ năng về số từ sớm hóa ra rất quan trọng. Một nghiên cứu lớn tổng hợp dữ liệu từ sáu dự án theo dõi dài hạn cho thấy kiến thức toán của trẻ lúc bắt đầu đi học là một trong những yếu tố dự báo mạnh nhất cho kết quả học tập sau này, cả ở môn toán lẫn môn đọc. Chơi với con số đơn giản cũng có ích: trong một nghiên cứu với trẻ bốn và năm tuổi, chơi một trò cờ bàn với các ô số xếp thành hàng thẳng trong vài buổi ngắn đã cải thiện nhiều kỹ năng về số khác nhau, và hiệu quả vẫn còn sau nhiều tuần.

Không cần phiếu bài tập nào cả. Chỉ cần một người bố hay người mẹ thường xuyên đếm to mọi thứ.

Trò chơi đếm hằng ngày

• Vừa đếm vừa di chuyển đồ vật. Tất vào giỏ, nho lên đĩa, khối gỗ vào hộp: một món, một con số.
• Cuối cùng hỏi “có bao nhiêu?”. Đếm xong, hãy hỏi lại. Nếu bé đếm lại thay vì trả lời, hãy nói “ba! có ba cái”, rồi chơi tiếp.
• Đưa mẹ… “Con đưa mẹ bốn cái thìa nhé?” khó hơn ta tưởng, và là một trò chơi tuyệt vời bên bàn ăn.
• Cầu thang và bậc thềm. Đếm bậc khi đi lên và đi xuống. Khi đi xuống, thử đếm ngược.
• Ngón tay. Giơ ngón tay để chỉ các con số và để bé bắt chước. Năm ngón trên một bàn tay là một mốc rất tiện.

Counting Critters làm điều đó thế nào

Counting Critters trên Tiny Hands Play đi theo đúng các bước ấy. Một bạn cá voi thân thiện hỏi trên chiếc thuyền nhỏ có bao nhiêu con vật. Mỗi lần bé chạm vào một con, một con số hiện lên phía trên nó và một nốt nhạc cao dần, nên một lần chạm là một con vật, là một con số, và số cuối cùng là đáp án. Các cấp độ sau tăng lên đến bảy, rồi đến mười (hai hàng năm ghế trên thuyền giống như một khung mười ô). Ở một số cấp, cá voi yêu cầu một số con vật, bé cho đủ khách lên thuyền rồi nổ máy. Không có số đếm sẵn để chép theo, nên bé phải tự đếm và biết khi nào dừng; đếm lố thì động cơ chỉ ho khụ khụ. Những cấp cuối thêm các con vật bơi tới và bớt đi những con nhảy xuống nước. Trò chơi cố ý không có giọng đọc số, để bố mẹ có thể đếm cùng bé bằng tiếng nói của gia đình mình. Trả lời sai thì nút chuyển sang màu đỏ, cá voi lắc đầu, và không có giới hạn thời gian.

Đếm cả ngoài đời thật

Cách luyện đếm tốt nhất vẫn là bên ngoài màn hình: trên cầu thang, lúc ăn vặt, khi tắm. Trò chơi là một phần thêm thú vị; cùng nhau đếm thế giới thật mới là chuyện chính.