Dạy bé học giai điệu: Đô-Rê-Mi, luyện tai nghe và cây đàn piano tám phím

Em bé đã nhún nhảy theo nhạc từ trước khi biết đi. Âm nhạc không phải thứ mình thêm vào cho trẻ; đó là thứ trẻ mang theo khi chào đời. Câu hỏi của bố mẹ là làm sao nuôi dưỡng nó, và câu trả lời, trong vài năm đầu, gần như chẳng liên quan gì đến việc đọc nốt nhạc.

Luôn luôn là tai nghe trước

Nhiều phương pháp dạy nhạc đặt tai nghe trước ký hiệu nhạc: trẻ học nghe và hát các giai điệu trước khi đọc chúng, cũng như trẻ nói trước khi đọc. Nghe ở đây là nhận ra một nốt cao hơn hay thấp hơn nốt trước, một giai điệu đi lên rồi quay xuống, một nhịp điệu đều hay lộn xộn. Đọc nhạc đến sau, giống như đọc chữ đến sau nói.

Vì vậy, nhạc cụ đầu tiên của một bé nên làm được ba điều: phát ra âm thanh rõ ràng, dễ nghe; có ít nốt đủ để bé tự tìm đường; và cho bé đàn được những giai điệu thật đủ nhanh để thấy mình như một nhạc sĩ.

Vì sao là tám phím

Một cây đàn piano đầy đủ có 88 phím, quá choáng ngợp với bé ba tuổi. Tám phím, một quãng tám từ Đô đến Đô cao, là đủ cho nhiều bài hát đơn giản. Twinkle Twinkle, Mary Had a Little Lamb và Hot Cross Buns đều nằm gọn trong một quãng tám, cũng như đoạn mở đầu của Happy Birthday và chủ đề chính của Ode to Joy. Tám phím màu cũng đủ ít để một bé nhỏ tự tìm đường.

Melody Maker là cây đàn piano tám phím được làm dựa trên ý tưởng đó. Các phím to, nhiều màu và được ghi tên nốt theo xướng âm (Do, Re, Mi…), và trên laptop, các phím chữ từ A đến K sẽ đàn ra các nốt, điều mà phần lớn các bé tự phát hiện ra trước khi bố mẹ kịp chỉ.

Ba cách bắt đầu

Free Play (chơi tự do) chỉ đơn giản là cây đàn. Chạm, nghe một nốt, chạm nốt khác. Hãy bắt đầu ở đây và ở lại đây một thời gian; bé ba tuổi cần thấy nhạc cụ là một món đồ chơi trước khi thấy nó là một bài học.

Learn Melodies (học giai điệu) là nơi diễn ra việc luyện tai. Một chú sư tử thân thiện đàn một giai điệu ngắn trong khi một quả bóng nảy từ phím này sang phím khác để chỉ ra những phím chú đã bấm. Sau đó đến lượt bé đàn lại. Đàn sai một nốt, chú sư tử sẽ đàn lại giai điệu, chậm hơn một chút. Ba mươi giai điệu khó dần:

• Cấp độ 1 đến 5 gồm ba hoặc bốn nốt với hình dáng rõ ràng: đi lên, đi xuống, một bước nhảy.
• Cấp độ 6 đến 15 thêm nốt ngân dài, dấu lặng và chuỗi nốt dài hơn.
• Từ cấp độ 16 trở đi là những bài hát thật, từ Hot Cross Buns, qua Old MacDonald và Jingle Bells, đến Happy Birthday và Ode to Joy.

Mỗi giai điệu hoàn thành được đánh dấu bằng một ngôi sao và giai điệu tiếp theo được làm nổi bật, nên tiến bộ hiện ra rõ ràng.

Song Parade (diễu hành bài hát) là chơi theo nhạc: các nốt rơi xuống bàn phím và một chú cá voi làm nhạc trưởng. Phần này ít về trí nhớ mà nhiều về căn thời điểm, và các bé lớn hơn rất thích.

Bé thật sự học được gì

• Phân biệt cao độ. Cao hơn và thấp hơn, nền tảng của mọi kỹ năng âm nhạc.
• Ghi nhớ chuỗi. Giữ bốn, rồi sáu, rồi mười nốt theo đúng thứ tự. Đây là trí nhớ làm việc dành cho âm thanh.
• Nhịp điệu. Melody Maker nhẹ nhàng đánh giá từng nốt bé đàn lại là đều, hơi lệch hay lệch nhiều, bằng các chấm màu.
• Sự tự tin. Được đàn một giai điệu ai cũng nhận ra khi mới bốn tuổi là một niềm vui thật sự.

Gợi ý từ một phụ huynh

1. Cho chậm lại. Có một nút hình con rùa làm chậm phần đàn mẫu của chú sư tử. Hãy dùng nó. Bé bốn tuổi cần đến nó với mọi giai điệu dài hơn sáu nốt.
2. Hát tên các nốt. Hát to Đô, Rê, Mi trong lúc bé đàn. Điều đó gắn cao độ với một từ.
3. Xoay ngang điện thoại. Bàn phím đàn cần chiều rộng.
4. Đừng sửa, hãy cho nghe lại. Nút phát lại sẽ đàn lại bản mẫu. Cứ để trò chơi lo phần sửa; bố mẹ lo phần động viên.
5. Dừng khi còn đang vui. Mỗi ngày một giai điệu là nhịp độ rất ổn.

Bước tiếp theo

Những bé đi hết các giai điệu thường muốn có một nhạc cụ thật. Một cây đàn organ giá rẻ với phím kích thước chuẩn là bước tiếp theo tự nhiên, và bé sẽ đến với nó khi đã biết từ Đô đến Đô cao nghe như thế nào.