Küçük çocuklar saymayı nasıl öğrenir (ve hangi oyunlar yardımcı olur)

İki yaşındakilerin çoğu ona kadar “sayabilir”, ama neredeyse hiçbiri ne yaptığını bilmez. Bir şarkı gibi, ezberlenmiş bir kelime listesini tekrarlarlar. Gerçek sayma, yani söylenen son sayının kaç tane olduğunu gösterdiğini bilmek, daha sonra gelir ve şaşırtıcı ölçüde çok alıştırma ister. İyi haber şu ki bu alıştırma eğlencelidir ve en iyi, gündelik oyunun içinde olur.

Yoldaki adımlar

Sayıları sırayla söylemek. Önce listenin kendisi gelir: bir, iki, üç; çoğu zaman birkaçı atlanarak ya da tekrarlanarak. Şarkılar ve tekerlemeler burada çok işe yarar.

Her şeye bir sayı. Ardından çocuk her nesneyi bir kez gösterip ona bir sayı söylemeyi öğrenir. Küçükler sık sık birini atlar ya da aynı oyuncağı iki kez sayar. Saydığınız her şeye dokunmak ya da onu yerinden oynatmak, örneğin bir kutuya koymak, birebir saymayı çok kolaylaştırır.

Son sayı cevaptır. Asıl büyük fikir budur. Araştırmacılar, çocukların “bir, iki, üç” diye saydıklarında üçün üç tane olduğu anlamına geldiğini kavramasının genellikle bir yıl ya da daha uzun sürdüğünü bulmuş. O zamana kadar “kaç tane?” diye sorarsanız çocuk, toplamı söylemek yerine seve seve yeniden saymaya başlar.

Küçük miktarları bir bakışta görmek. Çocukların çoğu kısa sürede iki ya da üç nesneyi saymadan görebilir hâle gelir. Zardaki gibi nokta desenleri, daha büyük miktarları da hızla tanımalarına yardım eder.

Bir sayıyı oluşturmak ve toplamak. “Bana dört tane verir misin?” denince çocuğun tam dört tane sayıp durması gerekir. Daha sonra “burada iki tane var, bir tane daha gelirse şimdi kaç tane olur?” sorusu gelir; toplamaya atılan ilk adım.

Neden bu zamana değer?

Erken sayı becerilerinin gerçekten önemli olduğu ortaya çıkıyor. Uzun soluklu altı araştırmanın verilerini bir araya getiren büyük bir çalışma, çocukların okula başlarken sahip oldukları matematik bilgisinin, hem matematikte hem okumada sonraki okul başarılarını en güçlü yordayan etkenlerden biri olduğunu buldu. Basit sayı oyunlarının da faydası var: dört ve beş yaşındaki çocuklarla yapılan bir çalışmada, doğrusal bir sayı tahtası oyununu birkaç kısa oturum boyunca oynamak birçok farklı sayı becerisini geliştirdi ve kazanımlar haftalar sonra hâlâ yerindeydi.

Bunların hiçbiri için çalışma kâğıdı gerekmez. Gereken, bir şeyleri sık sık yüksek sesle sayan bir anne ya da baba.

Gündelik sayma oyunları

• Bir şeyleri taşırken sayın. Çorapları sepete, üzümleri tabağa, blokları kutuya: bir şey, bir sayı.
• Sonunda “kaç tane?” diye sorun. Saydıktan sonra yeniden sorun. Çocuğunuz cevap vermek yerine baştan sayarsa “üç! üç tane var” deyin ve devam edin.
• Bana … verir misin? “Bana dört kaşık verir misin?” göründüğünden zordur ve sofrada harika bir oyundur.
• Merdivenler ve basamaklar. Basamakları çıkarken ve inerken sayın. İnerken geriye doğru saymayı deneyin.
• Parmaklar. Sayıları parmaklarınızla gösterin, çocuğunuz da sizi taklit etsin. Bir eldeki beş parmak kullanışlı bir dayanak noktasıdır.

Counting Critters bunu nasıl yapıyor?

Tiny Hands Play'deki Counting Critters aynı adımları izliyor. Sevimli bir balina, küçük bir teknede kaç hayvan olduğunu soruyor. Her birine dokununca üstünde bir sayı belirir ve bir nota biraz daha yükselir; yani bir dokunuş, bir hayvan, bir sayı demektir ve söylenen son sayı cevaptır. Sonraki seviyeler yediye, ardından 10'a kadar çıkar (teknedeki beşerli iki sıra koltuk bir onluk çerçeve gibi çalışır). Bazı seviyelerde balina belli sayıda hayvan ister; çocuğunuz tekneyi doldurur ve motoru çalıştırır. Ekranda ara toplam görünmediği için kendisi saymalı ve nerede duracağını bilmelidir; fazla sayarsa motor yalnızca öksürür. Son seviyelerde yüzerek gelen hayvanlar eklenir, suya atlayanlar çıkarılır. Oyunda sayıları söyleyen bir ses bilerek yok; böylece kendi dilinizde birlikte sayabilirsiniz. Yanlış cevap kırmızıya döner, balina başını iki yana sallar ve süre sınırı yoktur.

Gerçek hayatta da sayın

En iyi sayma alıştırması yine ekranın dışında olur: merdivende, ara öğünde, banyoda. Bir oyun güzel bir ektir; asıl iş, gerçek dünyayı birlikte saymaktır.