Karalamadan harflere: çizim nasıl yazıya dönüşür?

İki yaşındaki bir çocuğun karalaması hiçbir şeye benzemeyebilir. Oysa bu, çocuğunuzun kendi adını yazmasıyla biten uzun bir yolun ilk adımıdır ve bu yoldaki her evre, düzeltilmeyi değil kutlanmayı hak eder.

Çizimin evreleri

Çocuk çizimleri aşağı yukarı belli bir sırayla gelişir; yine de her çocuk kendi hızında ilerler:

• Karalama (yaklaşık 1,5-3 yaş). Kocaman kol hareketleri, ileri geri, döne döne. Keyif, hareketin kendisinde ve geride bıraktığı izlerdedir. Çocuklar, kâğıtta beliren izleri kendi ellerinin yönettiğini keşfeder.
• Şekiller (yaklaşık 3-4 yaş). Daireler kapanır, çizgiler bilerek başlar ve biter, altında iki çizgi olan bir daire insana dönüşür. Bu şekiller, harfleri oluşturan yapı taşlarının ta kendisidir.
• Hikâyesi olan resimler (yaklaşık 4-6 yaş). Bir ev, köşede bir güneş, yan yana dizilmiş bir aile. Resmin artık bir anlamı vardır ve çocuklar size onu anlatmaya bayılır.
• Harfler ve kelimeler (yaklaşık 5-8 yaş). Harfler önce resimlerin içinde, sonra tek başına belirmeye başlar. Daireler ve çizgiler harflerin yapı taşlarıdır; bu yüzden onları çizmek iyi bir alıştırmadır.

Üzerinden geçmek neden işe yarar?

Bir harf yazmak, doğru sırayla yapılan küçük hareketlerden oluşur: üstten başla, aşağı in, yeniden yukarı çık, yana çiz. Noktalı çizginin üzerinden geçen çocuk, bir yandan da şekli hatırlamak zorunda kalmadan bu sırayı çalışabilir. Şekil zaten oradadır; çocuk yalnızca onu izler. Numaralı başlangıç noktaları çizgilerin sırasını gösterir; ardından çocuğunuz harfi noktalar olmadan, aklından yazmayı denesin. Birinci sınıf öğrencileriyle yapılan bir araştırmada en iyi sonucu bu ikilinin verdiği görüldü. Harfler kendiliğinden akmaya başlayınca çocuk, nasıl yazacağını değil ne yazacağını düşünebilir.

En önemli iki ayrıntı:

1. Nereden başlanacağı. Pek çok harf üstten başlanınca daha kolay yazılır; üstten başlamak harfin şeklini oturtmayı genellikle kolaylaştırır.
2. Çizgilerin sırası. A harfi iki eğik çizgi ve ardından gelen yatay bir çizgiden oluşur. Akıcılığı getiren, her seferinde aynı sırayı izlemektir.

Chalk Art bunu nasıl ele alıyor?

Chalk Art her şeyden önce serbest bir çizim oyunu: tebeşir kutusundan bir çubuk seçin, kara tahtaya ya da oyun alanının asfaltına çizin. Kural yok, skor yok, yanlış cevap yok. Harflere hazır çocuklar için iz sürme modunda, üzerinden geçilecek noktalı bir şekil, harf ya da rakam çıkar:

1. Yeşil bir başlangıç noktası her çizginin nereden başlayacağını gösterir; harf birden fazla çizgiden oluşuyorsa noktalar numaralanır, böylece çizgilerin sırası görülür.
2. Noktalar üzerinden geçildikçe yanar; çocuk ne kadar ilerlediğini görür.
3. Şekil tamamlanınca küçük bir kutlama olur ve ok bir sonraki harfe geçer.
4. Hatalar dert değil. Noktaların dışına çizmek hiçbir şeyi değiştirmez; geri al düğmesi de son çizgiyi her zaman geri alır.

A’dan Z’ye İngiliz alfabesinin tüm harfleri, 0’dan 9’a rakamlar ve sekiz şekil (daire, kare, üçgen, yıldız, kalp, ev, güneş ve gökkuşağı) var.

Büyükler için ipuçları

• Tahmin etmeyin, sorun. “Bana resmini anlatır mısın?” demek, “Bu bir köpek mi?” diye sormaktan daha iyi işler.
• Kendi adıyla başlayın. Çocukların en çok önemsediği harfler, kendi adlarındaki harflerdir. Önce onların üzerinden geçin.
• Az ama sık. Dört yaşındaki bir çocuk için beş dakikalık iz sürme bol bol yeter. Hâlâ eğlenceliyken bırakın.
• Serbest çizimden vazgeçmeyin. Üzerinden geçmek amaç değil, bir araçtır. Çoğu zaman canları ne isterse onu çizsinler.
• Eski resimlere birlikte bakın. Kaydedilen çizimler cihazınızdaki galeride durur. Geçen ayın resimlerine bakınca çocuklar ne kadar büyüdüklerini görür.

Gerçek tebeşir de unutulmasın

Kaldırımda bir kutu gerçek tebeşirin yerini hiçbir şey tutamaz: upuzun kaldırımın sunduğu koca tuval, tebeşirin eldeki hissi ve yağmurun her şeyi silip götürmesinin keyfi. Chalk Art ise yağmurlu günlerde, yolculuklarda ve bekleme salonlarında iyi bir yol arkadaşı. Güneş açtıysa tebeşirleri alıp dışarı çıkın.

Buradan sonra

Harflerin üzerinden geçmeyi seven çocuklar, bir kelimedeki eksik harfi buldukları Spell It Out oyununu da genellikle sever. Başka türden bir yaratıcı oyun için de Dress-Up Party var.