Από τις μουτζούρες στα γράμματα: πώς η ζωγραφική οδηγεί στη γραφή

Η μουτζούρα ενός παιδιού δύο ετών μπορεί να μη μοιάζει με τίποτα. Στην πραγματικότητα είναι το πρώτο βήμα σε έναν μακρύ δρόμο που καταλήγει στο να γράφει το παιδί σου μόνο του το όνομά του, και κάθε στάδιο στη διαδρομή αξίζει να το χαρείς, όχι να το διορθώσεις.

Τα στάδια της ζωγραφικής

Η ζωγραφική των παιδιών εξελίσσεται με μια αρκετά προβλέψιμη σειρά, αν και κάθε παιδί πάει με τον δικό του ρυθμό:

• Μουτζούρες (περίπου 1½ έως 3 ετών). Μεγάλες κινήσεις του χεριού, πέρα-δώθε, γύρω-γύρω. Η χαρά είναι στην κίνηση και στα σημάδια που αφήνει. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι το χέρι τους ελέγχει αυτό που εμφανίζεται.
• Σχήματα (περίπου 3 έως 4 ετών). Οι κύκλοι κλείνουν, οι γραμμές ξεκινούν και σταματούν επίτηδες, και ένας κύκλος με δύο γραμμές από κάτω γίνεται άνθρωπος. Αυτά τα σχήματα είναι τα ίδια δομικά στοιχεία από τα οποία φτιάχνονται τα γράμματα.
• Ζωγραφιές με ιστορία (περίπου 4 έως 6 ετών). Ένα σπίτι, ένας ήλιος στη γωνία, η οικογένεια στη σειρά. Η ζωγραφιά πλέον σημαίνει κάτι, και τα παιδιά λατρεύουν να σου την εξηγούν.
• Γράμματα και λέξεις (περίπου 5 έως 8 ετών). Τα γράμματα αρχίζουν να εμφανίζονται μέσα στις ζωγραφιές και μετά μόνα τους. Οι κύκλοι και οι γραμμές είναι τα δομικά στοιχεία των γραμμάτων, οπότε το να τα ζωγραφίζει το παιδί είναι καλή εξάσκηση.

Γιατί βοηθάει το ξεσήκωμα

Το γράψιμο ενός γράμματος είναι μια μικρή σειρά κινήσεων με τη σωστή σειρά: ξεκινάς από πάνω, κατεβαίνεις, ξανανεβαίνεις, πας οριζόντια. Το ξεσήκωμα, δηλαδή το να περνάει το παιδί το μολύβι πάνω από ένα έτοιμο περίγραμμα, του επιτρέπει να εξασκήσει αυτή τη σειρά χωρίς να χρειάζεται ταυτόχρονα να θυμάται το σχήμα. Το σχήμα είναι ήδη εκεί· το παιδί απλώς το ακολουθεί. Όταν ξεσηκώνει με αριθμημένες τελείες εκκίνησης, βλέπει τη σειρά των γραμμών· μετά άφησέ το να δοκιμάσει το γράμμα χωρίς τελείες, από μνήμης. Έρευνα με μαθητές της Α΄ δημοτικού βρήκε ότι αυτός ο συνδυασμός δούλευε καλύτερα, και μόλις τα γράμματα βγαίνουν αυτόματα, το παιδί μπορεί να σκέφτεται τι θα γράψει και όχι πώς θα το γράψει.

Δύο λεπτομέρειες μετράνε περισσότερο:

1. Από πού ξεκινάς. Πολλά γράμματα βγαίνουν πιο εύκολα αν ξεκινάς από πάνω. Όταν το χέρι ξεκινά από την κορυφή, το γράμμα συνήθως σχηματίζεται πιο άνετα.
2. Η σειρά των γραμμών. Ένα A είναι δύο πλάγιες γραμμές και μετά μία οριζόντια. Όταν γίνεται με την ίδια σειρά κάθε φορά, το χέρι αποκτά ευχέρεια.

Πώς το κάνει το Chalk Art

Το Chalk Art είναι πρώτα απ’ όλα ένα παιχνίδι ελεύθερης ζωγραφικής: διαλέγεις μια κιμωλία από το κουτί και ζωγραφίζεις σε έναν μαυροπίνακα ή στην άσφαλτο μιας αυλής. Δεν υπάρχουν κανόνες, βαθμολογία ή λάθος απαντήσεις. Για τα παιδιά που είναι έτοιμα για γράμματα, η λειτουργία ξεσηκώματος δείχνει ένα σχήμα, γράμμα ή αριθμό με τελείες για να το περάσουν:

1. Μια πράσινη τελεία εκκίνησης δείχνει από πού ξεκινά κάθε γραμμή, και είναι αριθμημένη όταν το γράμμα έχει πάνω από μία γραμμή, ώστε να φαίνεται η σειρά.
2. Οι τελείες φωτίζονται καθώς τις περνάει, ώστε το παιδί να βλέπει την πρόοδό του.
3. Μια μικρή γιορτή ξεκινά όταν ολοκληρωθεί το σχήμα, και το βέλος πηγαίνει στο επόμενο γράμμα.
4. Τα λάθη δεν πειράζουν. Αν ζωγραφίσει έξω από τις τελείες δεν αλλάζει τίποτα, και η αναίρεση φέρνει πάντα πίσω την τελευταία γραμμή.

Περιλαμβάνονται όλο το λατινικό αλφάβητο από το A ως το Z, οι αριθμοί από το 0 ως το 9 και οκτώ σχήματα (κύκλος, τετράγωνο, τρίγωνο, αστέρι, καρδιά, σπίτι, ήλιος και ουράνιο τόξο).

Συμβουλές για τους μεγάλους

• Ρώτα, μη μαντεύεις. Το «Πες μου για τη ζωγραφιά σου» πιάνει καλύτερα από το «Σκυλάκι είναι αυτό;».
• Ξεκίνα από το όνομά του. Τα γράμματα του δικού τους ονόματος είναι αυτά που ενδιαφέρουν περισσότερο τα παιδιά. Ξεσηκώστε αυτά πρώτα.
• Λίγο και συχνά. Πέντε λεπτά ξεσήκωμα είναι υπεραρκετά για ένα παιδί τεσσάρων ετών. Σταματήστε όσο είναι ακόμα διασκεδαστικό.
• Κράτα και την ελεύθερη ζωγραφική. Το ξεσήκωμα είναι εργαλείο, όχι ο στόχος. Τις περισσότερες φορές, άφησέ το να ζωγραφίζει ό,τι θέλει.
• Κοιτάξτε πίσω μαζί. Οι αποθηκευμένες ζωγραφιές μένουν στη συλλογή, στη συσκευή σου. Οι ζωγραφιές του περασμένου μήνα δείχνουν στα παιδιά πόσο έχουν προχωρήσει.

Και αληθινές κιμωλίες

Τίποτα δεν συγκρίνεται με ένα κουτί αληθινές κιμωλίες στο πεζοδρόμιο: το μέγεθος του «καμβά», την αίσθηση της κιμωλίας στο χέρι και τη χαρά να τα ξεπλένει όλα η βροχή. Το Chalk Art είναι καλή παρέα για βροχερές μέρες, ταξίδια και αίθουσες αναμονής. Αν έχει λιακάδα, πάρτε τις κιμωλίες έξω.

Τι ακολουθεί

Στα παιδιά που τους αρέσει να ξεσηκώνουν γράμματα συχνά αρέσει και το Spell It Out, όπου βρίσκουν το γράμμα που λείπει από μια λέξη, και το Dress-Up Party για ένα άλλο είδος δημιουργικού παιχνιδιού.