Πώς να μάθει το παιδί σου ανάγνωση και γραφή στα αγγλικά στο σπίτι: ένας ήπιος οδηγός για τη φωνολογική μέθοδο

Η ανάγνωση είναι η δεξιότητα που ανοίγει όλες τις άλλες πόρτες. Πιστεύω ότι κάθε παιδί, όπου κι αν γεννήθηκε κι ό,τι κι αν μπορεί να πληρώσει η οικογένειά του, αξίζει την ευκαιρία να τη μάθει, μαζί με τις άλλες βασικές δεξιότητες που διαμορφώνουν μια ζωή. Γι’ αυτό ό,τι φτιάχνουμε στο Tiny Hands είναι δωρεάν. Γι’ αυτό και άρχισα να φτιάχνω ένα πρόγραμμα ανάγνωσης για την κόρη μου, που μπορεί να το χρησιμοποιήσει κάθε παιδί στον κόσμο.

Αυτός ο οδηγός είναι όσα έμαθα στην πορεία: πώς διδάσκουν σήμερα την ανάγνωση τα περισσότερα αγγλόφωνα σχολεία, και πώς μπορείς να κάνεις το ίδιο στο σπίτι, λίγα λεπτά τη φορά.

Ξεκίνα από τους ήχους, όχι από τα ονόματα των γραμμάτων

Τα περισσότερα αγγλόφωνα σχολεία διδάσκουν ανάγνωση με τη φωνολογική μέθοδο (phonics): τα παιδιά μαθαίνουν τον ήχο που κάνει κάθε γράμμα και μετά ενώνουν αυτούς τους ήχους σε λέξεις. Το βρετανικό Education Endowment Foundation χαρακτηρίζει τα στοιχεία υπέρ της συστηματικής φωνολογικής μεθόδου «πολύ εκτενή», τον υψηλότερο βαθμό που δίνει.

Το κλειδί στην αρχή είναι οι ήχοι, όχι τα ονόματα. Το αγγλικό γράμμα s λέει «σσσ», όχι «ες». Ένα παιδί που ξέρει ότι το s λέει «σσσ», το a λέει «α» και το t λέει «τ» μπορεί να διαβάσει τη λέξη sat. Ένα παιδί που ξέρει μόνο «ες, έι, τι» δεν μπορεί. Ο οδηγός μας για το πώς να διδάξεις τους ήχους των γραμμάτων δείχνει πώς να λες καθαρά τον καθένα, και με ποια σειρά, και ο οδηγός πότε μπορεί ένα παιδί να αρχίσει να μαθαίνει να διαβάζει; έχει τα σημάδια ότι το παιδί σου είναι έτοιμο.

Πολλά προγράμματα ξεκινούν με τα s, a, t, p, i και n, γιατί φτιάχνουν αμέσως πολλές μικρές λέξεις: sat, pin, tap, nap, tip.

Ένωσε τους ήχους σε λέξεις

Η σύνθεση είναι η στιγμή που η ανάγνωση «κουμπώνει». Πες τους ήχους έναν έναν και μετά ένωσέ τους: «s... a... t... sat!» (ακούγεται περίπου «σ... ε... τ... σετ»)

• Μιλάμε σαν ρομπότ. Μίλα σαν ρομπότ («d-o-g», δηλαδή «ντ-ο-γκ») και άφησε το παιδί σου να μαντέψει τη λέξη. Μετά αλλάξτε ρόλους.
• Γλίστρα πάνω στους ήχους. Δείξε κάτω από κάθε γράμμα καθώς λες τον ήχο του, και μετά πέρασε το δάχτυλό σου κάτω από όλη τη λέξη καθώς τη λες γρήγορα.
• Πρώτα αληθινές λέξεις. Ξεκίνα με μικρές λέξεις που ξέρει το παιδί σου: cat, sun, dog, bed.

Γράψε μαζί με την ανάγνωση

Η ανάγνωση και η γραφή μεγαλώνουν μαζί. Όταν το παιδί γράφει μια λέξη ήχο ήχο, την αποθηκεύει, ώστε αργότερα να τη διαβάζει αμέσως και χωρίς κόπο.

• Ζωγράφισε από πάνω, αντίγραψε, γράψε. Πρώτα περνάμε ένα γράμμα με το δάχτυλο, μετά το αντιγράφουμε, μετά το γράφουμε από μνήμης.
• Γράψε με τους ήχους. «Με ποιον ήχο ξεκινά το dog; Και μετά; Και στο τέλος;» Άφησε το παιδί σου να γράψει ό,τι ακούει· το dg για το dog είναι υπέροχη αρχή.
• Το όνομά του. Το όνομά του είναι συχνά η πρώτη λέξη που ένα παιδί νοιάζεται να γράψει. Αξιοποίησέ το.

Ο οδηγός μας από τις μουτζούρες στα γράμματα εξηγεί πώς η ζωγραφική χτίζει τις δεξιότητες του χεριού για τη γραφή, και τα παιχνίδια με το γράμμα που λείπει είναι ένα ήπιο επόμενο βήμα για την ορθογραφία.

Συνέχισε να διαβάζεις φωναχτά, κάθε μέρα

Το να διαβάζεις λέξεις ήχο ήχο είναι μόνο η μισή ανάγνωση. Η άλλη μισή είναι η κατανόηση της γλώσσας: να ξέρεις λέξεις, να παρακολουθείς μια ιστορία, να αναρωτιέσαι γιατί. Οι ερευνητές το λένε Απλή Θεώρηση της Ανάγνωσης (Simple View of Reading): η ανάγνωση χρειάζεται και αποκωδικοποίηση και κατανόηση.

Γι’ αυτό συνέχισε να διαβάζεις στο παιδί σου ιστορίες πολύ πιο πάνω απ’ ό,τι μπορεί να διαβάσει μόνο του. Σταμάτα και ρώτα «Γιατί λες να το έκανε αυτό;» ή «Τι θα γίνει μετά;» Αυτές οι κουβέντες μετράνε όσο και τα γράμματα.

Δύσκολες λέξεις

Κάποιες πολύ συχνές λέξεις δεν διαβάζονται όπως φαίνονται, όπως οι αγγλικές the, to, said, was. Αυτές τις λίγες μάθε τις ολόκληρες, δυο δυο, και γιόρτασέ τες όταν εμφανίζονται σε ένα βιβλίο.

Λίγο και συχνά

Πέντε λεπτά τη μέρα είναι καλύτερα από μία ώρα την Κυριακή. Σταμάτα όσο είναι ακόμα διασκεδαστικό. Αν το παιδί σου είναι κουρασμένο, πέρασε σε μια ιστορία ή ένα ποιηματάκι.

Ανά ηλικία

• 2 έως 3: παιχνίδια ακρόασης, ποιηματάκια και τραγούδια, «βλέπω κάτι που ξεκινά με μμμ», πολλές ιστορίες.
• 4 έως 5: οι ήχοι των γραμμάτων, σύνθεση μικρών λέξεων, γράμματα με το δάχτυλο, το όνομά του γραμμένο.
• 6 έως 7: μικρά βιβλία μόνο του, ήχοι με δύο γράμματα όπως τα αγγλικά sh και ch, ορθογραφία λέξεων και απλές προτάσεις.

Τα παιδιά προχωρούν με πολύ διαφορετικούς ρυθμούς. Αν το παιδί σου φαίνεται κολλημένο για πολύ καιρό, ή ανησυχείς για την ακοή, την ομιλία ή την όρασή του, μίλησε με τον δάσκαλο ή τον γιατρό του.

Πού ταιριάζει το Tiny Hands Learn

Το Tiny Hands Learn: Ανάγνωση ακολουθεί αυτή την προσέγγιση. Η φαλαινίτσα Bubba διδάσκει κάθε γράμμα από τον ήχο του, μετά τη σύνθεση, τη γραφή και μικρές ιστορίες, για ηλικίες 2 έως 7. Όλα λέγονται φωναχτά, οπότε παιδιά που δεν διαβάζουν ακόμα μπορούν να παίξουν μόνα τους. Είναι δωρεάν, χωρίς διαφημίσεις, για κάθε οικογένεια. Πρώτα ένας μεγάλος φτιάχνει έναν δωρεάν λογαριασμό Tiny Hands, με Google ή με σύνδεσμο στο email, ώστε να κρατιέται η πρόοδος κάθε παιδιού σε οποιαδήποτε συσκευή.

Συγκρίνεις εφαρμογές ανάγνωσης; Η σελίδα μας εφαρμογές ανάγνωσης σε σύγκριση βάζει δίπλα δίπλα τις δωρεάν και τις επί πληρωμή. Ετοιμάζεστε για το σχολείο; Η λίστα μας για την ετοιμότητα για το σχολείο βάζει την ανάγνωση δίπλα στους αριθμούς, τα συναισθήματα και την αυτονομία. Η ανάγνωση είναι το πρώτο από αρκετά δωρεάν προγράμματα στο Tiny Hands Learn. Ακολουθούν οι αριθμοί, η μουσική και τα χρήματα: δεξιότητες που διαμορφώνουν μια ζωή, και στις οποίες το σχολείο σπάνια φτάνει τόσο νωρίς. Ο οδηγός μας για τα μαθηματικά στο σπίτι καλύπτει τους αριθμούς με τον ίδιο τρόπο, με ή χωρίς οθόνη.