Πώς τα νήπια μαθαίνουν να μετράνε (και παιχνίδια που βοηθούν)

Τα περισσότερα παιδιά δύο ετών μπορούν να «μετρήσουν» ως το δέκα, και σχεδόν κανένα δεν ξέρει τι κάνει. Απαγγέλλουν μια σειρά από λέξεις, σαν τραγουδάκι. Το πραγματικό μέτρημα, το να ξέρεις ότι ο τελευταίος αριθμός που λες δείχνει πόσα είναι, έρχεται αργότερα και θέλει εκπληκτικά πολλή εξάσκηση. Τα καλά νέα είναι ότι πρόκειται για διασκεδαστική εξάσκηση, που γίνεται καλύτερα μέσα στο καθημερινό παιχνίδι.

Τα βήματα στη διαδρομή

Οι αριθμοί με τη σειρά. Πρώτα έρχεται η ίδια η σειρά: ένα, δύο, τρία, συχνά με κάποιους να λείπουν ή να επαναλαμβάνονται. Τα τραγουδάκια και τα ταχταρίσματα βοηθούν πολύ σε αυτό.

Μία λέξη για κάθε πράγμα. Μετά τα παιδιά μαθαίνουν να δείχνουν κάθε αντικείμενο μία φορά και να λένε έναν αριθμό γι’ αυτό. Τα νήπια συχνά παραλείπουν κάποιο ή μετράνε το ίδιο παιχνίδι δύο φορές. Αν αγγίζεις ή μετακινείς κάθε πράγμα καθώς το μετράς, για παράδειγμα βάζοντάς το σε ένα κουτί, το μέτρημα ένα προς ένα γίνεται πολύ πιο εύκολο.

Ο τελευταίος αριθμός είναι η απάντηση. Αυτή είναι η μεγάλη ιδέα. Οι ερευνητές βρήκαν ότι τα παιδιά συνήθως χρειάζονται έναν χρόνο ή και περισσότερο για να καταλάβουν ότι όταν μετράς «ένα, δύο, τρία», το τρία σημαίνει ότι είναι τρία. Πριν από αυτό, αν ρωτήσεις «πόσα είναι;», το παιδί θα ξαναμετρήσει πρόθυμα αντί να πει το σύνολο.

Μικρές ποσότητες με μια ματιά. Σύντομα τα περισσότερα παιδιά βλέπουν δύο ή τρία πράγματα χωρίς να τα μετρήσουν. Οι τελείες, όπως στο ζάρι, τα βοηθούν να αναγνωρίζουν γρήγορα και μεγαλύτερες ποσότητες.

Σχηματισμός αριθμού και πρόσθεση. Όταν του ζητήσεις «δώσε μου τέσσερα», το παιδί πρέπει να μετρήσει ακριβώς τέσσερα και να σταματήσει. Αργότερα έρχεται το «δύο εδώ κι ένα ακόμη, πόσα είναι τώρα;», το πρώτο βήμα στην πρόσθεση.

Γιατί αξίζει τον χρόνο

Οι πρώιμες δεξιότητες με τους αριθμούς αποδεικνύεται ότι μετράνε. Μια μεγάλη μελέτη που συνδύασε δεδομένα από έξι μακροχρόνια ερευνητικά προγράμματα βρήκε ότι οι γνώσεις μαθηματικών των παιδιών όταν ξεκινούσαν το σχολείο ήταν από τους ισχυρότερους προγνωστικούς δείκτες της μετέπειτα σχολικής τους επίδοσης, στα μαθηματικά αλλά και στην ανάγνωση. Βοηθά και το απλό παιχνίδι με αριθμούς: σε μια μελέτη με παιδιά τεσσάρων και πέντε ετών, λίγες σύντομες παρτίδες σε ένα επιτραπέζιο με αριθμημένα τετράγωνα σε μία ευθεία σειρά βελτίωσαν αρκετές διαφορετικές δεξιότητες με τους αριθμούς, και τα οφέλη υπήρχαν ακόμη εβδομάδες αργότερα.

Τίποτα από αυτά δεν χρειάζεται φυλλάδια ασκήσεων. Χρειάζεται έναν γονιό που μετράει πράγματα φωναχτά, συχνά.

Καθημερινά παιχνίδια μετρήματος

• Μετράτε καθώς μετακινείτε πράγματα. Κάλτσες στο καλάθι, ρόγες σταφύλι στο πιάτο, τουβλάκια στο κουτί: ένα πράγμα, ένας αριθμός.
• Ρώτα «πόσα είναι;» στο τέλος. Αφού μετρήσετε, ρώτα ξανά. Αν το παιδί ξαναρχίσει να μετράει αντί να απαντήσει, πες «τρία! είναι τρία» και προχωρήστε.
• Δώσε μου… Το «Μου δίνεις τέσσερα κουτάλια;» είναι πιο δύσκολο απ’ όσο ακούγεται, και ένα υπέροχο παιχνίδι στο τραπέζι.
• Σκάλες και σκαλοπάτια. Μετράτε τα σκαλιά ανεβαίνοντας και κατεβαίνοντας. Στο κατέβασμα, δοκιμάστε να μετράτε ανάποδα.
• Δάχτυλα. Δείξε αριθμούς με τα δάχτυλα και άφησε το παιδί να σε μιμηθεί. Τα πέντε δάχτυλα του ενός χεριού είναι ένα βολικό σημείο αναφοράς.

Πώς το κάνει το Counting Critters

Το Counting Critters στο Tiny Hands Play ακολουθεί τα ίδια βήματα. Μια φιλική φάλαινα ρωτάει πόσα ζωάκια είναι σε μια βαρκούλα. Όταν το παιδί αγγίζει το καθένα, εμφανίζεται από πάνω του ένας αριθμός και μια νότα ακούγεται όλο και πιο ψηλά, έτσι ένα άγγιγμα είναι ένα ζωάκι και ένας αριθμός, και ο τελευταίος αριθμός είναι η απάντηση. Τα επόμενα επίπεδα φτάνουν ως το επτά και μετά ως το δέκα (οι δύο σειρές με πέντε θέσεις στη βάρκα λειτουργούν σαν πλαίσιο δεκάδας). Σε κάποια επίπεδα η φάλαινα ζητάει έναν αριθμό ζωακιών και το παιδί γεμίζει τη βάρκα και βάζει μπρος τη μηχανή· δεν υπάρχει μετρητής για να αντιγράψει, άρα πρέπει να μετρήσει και να ξέρει πότε να σταματήσει, κι αν βάλει παραπάνω, η μηχανή απλώς βήχει. Τα τελευταία επίπεδα προσθέτουν ζωάκια που έρχονται κολυμπώντας και αφαιρούν όσα πηδούν στο νερό. Το παιχνίδι δεν έχει φωνή επίτηδες, για να μετράτε μαζί στη δική σας γλώσσα. Μια λάθος απάντηση κοκκινίζει, η φάλαινα κουνάει αρνητικά το κεφάλι της, και δεν υπάρχει χρονόμετρο.

Και αληθινό μέτρημα

Η καλύτερη εξάσκηση στο μέτρημα παραμένει μακριά από την οθόνη: στις σκάλες, την ώρα του σνακ, στο μπάνιο. Ένα παιχνίδι είναι ένα ωραίο συμπλήρωμα· το σημαντικό είναι να μετράτε μαζί τα πράγματα γύρω σας.