Je kind thuis Engels leren lezen en schrijven: een rustige aanpak met klanken

Lezen is de vaardigheid die elke andere deur opent. Ik vind dat elk kind, waar het ook geboren wordt en wat zijn familie ook kan betalen, de kans verdient om het te leren, samen met de andere basisvaardigheden die een leven vormen. Daarom is alles wat we bij Tiny Hands maken gratis. En daarom ben ik voor mijn eigen dochter een leesprogramma gaan bouwen dat elk kind ter wereld kan gebruiken.

In deze gids staat wat ik onderweg heb geleerd: hoe de meeste Engelstalige scholen tegenwoordig leren lezen, en hoe je je kind thuis op dezelfde manier Engels kunt leren lezen, een paar minuten per keer.

Begin met klanken, niet met letternamen

De meeste scholen leren lezen met phonics: kinderen leren welke klank elke letter maakt, en voegen die klanken dan samen tot woorden. De Britse Education Endowment Foundation noemt het bewijs voor systematische phonics ‘zeer uitgebreid’, de sterkste beoordeling die ze geeft.

In het begin draait het om klanken, niet om namen. De letter s zegt ‘sss’, niet ‘es’. Een kind dat weet dat s ‘sss’ zegt, a ‘a’ (in het Engels ongeveer als de e in ‘bed’) en t ‘t’, kan het woord sat lezen. Een kind dat alleen ‘es, ee, tie’ kent, kan dat niet. Onze gids over letterklanken aanleren laat zien hoe je elke klank zuiver uitspreekt, en in welke volgorde, en wanneer kan een kind beginnen met leren lezen? noemt de signalen dat je kind eraan toe is.

Veel programma’s beginnen met s, a, t, p, i en n, omdat je daar meteen veel korte woordjes mee maakt: sat, pin, tap, nap, tip.

Voeg de klanken samen tot woorden

Bij het samenvoegen valt het lezen op zijn plek. Zeg de klanken een voor een en duw ze dan tegen elkaar: ‘s... a... t... sat!’

• Robottaal. Praat als een robot (‘d-o-g’) en laat je kind het woord raden. Wissel dan om.
• Laat de klanken glijden. Wijs onder elke letter terwijl je de klank zegt, en veeg dan met je vinger onder het hele woord terwijl je het snel zegt.
• Eerst echte woorden. Begin met korte woorden die je kind kent: cat, sun, dog, bed (kat, zon, hond, bed).

Schrijf naast het lezen

Lezen en schrijven groeien samen. Een woord klank voor klank spellen helpt kinderen het op te slaan, zodat ze het later meteen en moeiteloos lezen.

• Overtrekken, naschrijven, zelf schrijven. Trek eerst een letter over met een vinger, schrijf hem dan na, en schrijf hem daarna uit je hoofd.
• Spellen op gehoor. ‘Met welke klank begint dog? En dan? En aan het eind?’ Laat je kind opschrijven wat het hoort; dg voor dog is een prima begin.
• Hun eigen naam. Hun naam is vaak het eerste woord dat een kind echt belangrijk vindt. Maak er gebruik van.

Onze gids van krabbels naar letters legt uit hoe tekenen de handvaardigheid opbouwt die je nodig hebt om te schrijven, en spelletjes met een ontbrekende letter zijn een rustige volgende stap voor spellen.

Blijf voorlezen, elke dag

Woorden verklanken is maar de helft van lezen. De andere helft is taal begrijpen: woorden kennen, een verhaal volgen, je afvragen waarom. Onderzoekers noemen dit de Simple View of Reading: lezen vraagt zowel ontsleutelen als begrijpen.

Blijf je kind dus verhalen voorlezen die ver boven hun eigen leesniveau liggen. Stop af en toe en vraag: ‘Waarom deed ze dat, denk je?’ of ‘Wat gebeurt er nu?’ Die gesprekjes zijn net zo belangrijk als de letters.

Lastige woorden

Sommige heel gewone woorden klinken niet zoals ze eruitzien: the, to, said, was. Leer die paar woorden als geheel aan, een paar tegelijk, en vier het als ze in een boek opduiken.

Vaak en kort

Vijf minuten per dag werkt beter dan een uur op zondag. Stop terwijl het nog leuk is. Is je kind moe, ga dan over op een verhaal of een versje.

Per leeftijd

• 2 tot 3: luisterspelletjes, versjes en liedjes, ‘Ik zie, ik zie wat jij niet ziet, en het begint met mmm’, veel verhalen.
• 4 tot 5: letterklanken, korte woorden samenvoegen, letters overtrekken, hun naam schrijven.
• 6 tot 7: zelf korte boekjes lezen, klanken van twee letters zoals sh en ch, woorden spellen en eenvoudige zinnen schrijven.

Kinderen gaan in heel verschillende tempo’s. Lijkt je kind lang vast te zitten, of maak je je zorgen over zijn gehoor, spraak of ogen, praat dan met de leerkracht of de huisarts.

Waar Tiny Hands Learn bij past

Tiny Hands Learn: Lezen volgt deze aanpak. Bubba de walvis leert elke letter aan via de klank, en daarna samenvoegen, schrijven en kleine verhaaltjes, voor kinderen van 2 tot 7. Alles wordt hardop gezegd, zodat kinderen die nog niet kunnen lezen zelf kunnen spelen. Het is gratis, zonder reclame, voor elk gezin. Een volwassene maakt eerst een gratis Tiny Hands-account aan, met Google of een link per e-mail, zodat de voortgang van elk kind op elk apparaat bewaard blijft.

Ben je leesapps aan het vergelijken? Op onze pagina leesapps vergeleken staan de gratis en betaalde naast elkaar. Bereid je je kind voor op school? Onze checklist schoolrijpheid zet lezen naast getallen, gevoelens en zelfstandigheid. Lezen is het eerste van meerdere gratis programma’s op Tiny Hands Learn. Daarna komen getallen, muziek en geld: vaardigheden die een heel leven vormen, en waar school zo vroeg zelden aan toekomt. Onze gids over rekenen thuis pakt getallen op dezelfde manier aan, met of zonder scherm.