Şekil eşleştirme: küçük çocuklar şekilleri nasıl öğrenir (ve bu oyuncak neden işe yarar)?

Şekil eşleştirme kutusu nesillerdir kreş raflarında duruyor ve bunun iyi bir nedeni var. Bir kutu, birkaç delik, bir avuç blok: küçük bir çocuk kimse söylemeden ne yapacağını anlar, kutu da olup olmadığını hemen gösterir. Blok ya içeri düşer ya düşmez.

Şekil becerileri nasıl gelişir?

• Önce yuvarlak (yaklaşık 18 ay-2 yaş). Daire, deliğe atılması en kolay şekildir, çünkü nasıl çevirirseniz çevirin sığar. Çoğu çocuk daireyi ötekilerden çok önce becerir.
• Köşeler (yaklaşık 2-3 yaş). Kareler ve üçgenler ancak delikle hizalandıklarında sığar, bu yüzden çocuklar bloğu deliğe uydurmak için çevirmeye başlar. Mekânsal düşünme böyle başlar: bir şeklin nasıl dönmesi gerektiğini kafada canlandırmak.
• İsimler ve birbirine benzeyenler (yaklaşık 3-4 yaş). Çocuklar şekillerin adlarını (daire, kare, üçgen, yıldız) öğrenir ve birbirine yakın şekilleri ayırt etmeye başlar: kareyi dikdörtgenden, ovali daireden, altıgeni sekizgenden. Köşeleri saymak işe yarayan bir yönteme dönüşür.

Şekil bilgisi doğrudan ilk matematik ve okuma becerilerini besler. Üçgeni kareden ayırmak, “b”yi “d”den ayırmakla aynı dikkatli bakışı ister.

Bir oyunu iki yaşındaki bir çocuk için yeterince kolay yapan nedir?

1. Tek şekil ve tek delikle başlayın. Kocaman tek bir daire başarıyı garantiler; küçük bir çocuğa “bir daha!” dedirten de başarıdır.
2. Delik yardım etsin. Her deliğin çevresine şekliyle aynı renkte boyanmış bir kenar, şekil isimleri henüz yeniyken ikinci bir ipucu olur.
3. Nişanda hoşgörülü olun. Minik eller pek isabetli değildir. Kendi deliğine yaklaşan bir şekil içeri düşmeli.
4. Hata yok, sadece küçük bir çarpma. Yanlış delik gerçek oyuncaktaki gibi olmalı: blok kenara çarpar, siz de başka bir deliği denersiniz.

Shape Sorter bunu nasıl ele alıyor?

Shape Sorter, o ahşap oyuncağın ekrandaki hâli: oyun odasının zemininde delikli bir kutu, halının üzerinde de güler yüzlü, tombul, boyalı şekiller.

• Tek bir daireyle başlar. Sonra kare katılır, ardından üçgen ve yıldız; her aşamada delikleri yer değiştiren üçer kutu var, böylece her adım biraz pekişir. Birkaç kez yanlış gidince oyun sessizce bir deliği yeniden eksiltir.
• Yaklaşmak yeter. Kendi deliğinin yakınına gelen şekil, tahta bir “tok” sesiyle içeri çekilir ve kendi adını söyler; böylece iki yaşındaki bir çocuğun şekli tam isabetle bırakması gerekmez.
• Hatalar yumuşak geçer. Yanlış delikte şekil başını sallar ve halıya geri zıplar; doğru delik ise parlar.
• Çocukla birlikte büyür. Beşinci delikle birlikte altıgen, kalp ve ay gibi yeni şekiller gelir. En üst seviyede renkli kenarlar kalkar, birbirine benzeyen şekiller yan yana durur ve şekiller döndürülmüş olarak başlar; böylece çocuk dış hatları kendisi eşleştirmek zorunda kalır.

Büyükler için ipuçları

• Şekil düşerken adını söyleyin. “Daire! Girdi içeri.” Kelimeyi tam başarı anında duymak, adın akılda kalmasını sağlar.
• Şekil avına çıkın. Yuvarlak bir tabak, kare bir pencere, üçgen bir tost dilimi, bir çıkartmadaki yıldız. Gerçek nesneler şekillere anlam kazandırır.
• Çocuğunuz birkaç şekli öğrendikten sonra köşeleri birlikte sayın: üçgende üç, karede dört, altıgende altı.
• Gerçek oyuncakla da oynayın. Ahşap bir bloğu elinde çevirmek, ekranın öğretemeyeceği şeyler öğretir; oyun da oyuncak kutusu yanınızda olmadığında güzel bir köprü olur.

Buradan sonra

Eşleştirmeyi seven çocuklar genellikle Memory Match oyununu da sever; Chalk Art ise aynı şekillerin üzerinden parmakla geçmelerini sağlar.