Giờ giải lao vận động trong lớp học: 15 hoạt động vận động và thư giãn nhanh

Brain break, hay “giờ giải lao cho não”, là vài phút làm một điều gì đó khác xen giữa những lúc ngồi yên: một điệu nhảy, một động tác vươn vai, một trò chơi ngộ nghĩnh, một hơi thở chậm. Thầy cô đã dùng chúng nhiều năm vì chúng hiệu quả. Một lớp đang bồn chồn sẽ lắng lại, một lớp đang buồn ngủ sẽ tỉnh táo, và cả lớp quay lại học tiếp.

Bài hướng dẫn này có mười lăm brain break không cần dụng cụ, cho trẻ khoảng 3 đến 8 tuổi, ở nhà hay trên lớp: một số để xả năng lượng, một số để bình tĩnh lại. Người viết là một ông bố làm các công cụ miễn phí cho gia đình và thầy cô, có đối chiếu với những gì các nghiên cứu ở lớp học đã tìm ra.

Nghiên cứu nói gì

Trẻ nhỏ không được “thiết kế” để ngồi yên lâu. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ từ một đến bốn tuổi vận động ít nhất ba giờ mỗi ngày, và trung bình một giờ mỗi ngày từ năm tuổi trở lên.

Những giờ nghỉ vận động ngắn trong lớp dường như giúp trẻ tập trung, chứ không chỉ khỏe hơn. Trong một nghiên cứu, sau những giờ giải lao vận động 10 phút trong lớp, trẻ tập trung vào bài hơn 8%, và những bé kém tập trung nhất thì hơn 20%. Một bài tổng quan các nghiên cứu với hơn 2.200 học sinh tiểu học cho thấy những giờ nghỉ vận động trong lớp giúp trẻ tập trung vào bài. Những nghiên cứu đó được làm ở trường tiểu học (trẻ khoảng 5 đến 12 tuổi), nhưng thầy cô dạy trẻ nhỏ hơn vẫn dùng cùng ý tưởng ấy mỗi ngày. Vài phút rời khỏi bài học có thể trả lại một phần thời gian đó.

Khi nào nên dùng brain break

• Trước một hoạt động yên tĩnh, để các bé xả hết sự bồn chồn trước.
• Sau một lúc ngồi lâu, như giờ ngồi trên thảm hay một bài kiểm tra.
• Khi năng lượng trong lớp thay đổi, quá cao hoặc quá thấp.
• Trước giờ ăn trưa hay giờ về, với một hoạt động nhẹ nhàng, để cả lớp ra về trong tâm thế bình tĩnh.

Hai đến năm phút là đủ. Hãy kết thúc mỗi giờ nghỉ vận động bằng một điều gì đó nhẹ nhàng, để năng lượng được xả ra và sự tập trung quay trở lại.

Mười hoạt động vận động

1. Nhảy múa đứng hình. Bật một bài hát; mọi người nhảy múa và đứng im khi nhạc dừng.
2. Diễu hành con vật. Gọi tên một con vật và di chuyển giống nó: nhảy như ếch, dậm chân như voi, giữ thăng bằng như hồng hạc.
3. Simon bảo. Vận động và lắng nghe trong cùng một trò.
4. Theo nhịp vỗ tay. Vỗ tay chậm là đi bộ tại chỗ, vỗ tay nhanh là chạy tại chỗ, im lặng là dừng lại.
5. Làm theo gương. Các bé bắt chước động tác của thầy cô, rồi thay phiên nhau làm người dẫn.
6. Đếm và nhảy. Mười cái bật nhảy ngôi sao, vừa nhảy vừa đếm to; rồi chín; rồi tám.
7. Thời tiết. Mưa phùn (gõ nhẹ các ngón tay), mưa rào (vỗ đầu gối), sấm sét (dậm chân), nắng lên (giơ cao hai tay).
8. Lắc cho hết. Lắc mỗi tay, mỗi chân tám lần, rồi bảy lần, giảm dần đến một, cùng đếm với nhau.
9. Tượng. Đi lại quanh phòng; khi nghe “tượng!”, giữ nguyên một tư thế. Gọi một chủ đề: một cái cây, một tên lửa, một chú mèo buồn ngủ.
10. Đánh vần bằng cơ thể. Tạo các chữ cái của một từ ngắn bằng tay và chân. Cũng rất hợp cho giờ học đọc.

Năm hoạt động thư giãn

1. Làm chú rùa. Rụt vào mai, hít thở chậm ba lần, và chui ra khi đã sẵn sàng. Nhiều trường mầm non dạy cách này, vì chú rùa là thứ bé nào cũng bắt chước được.
2. Bụng bóng bay. Đặt tay lên bụng: hít vào và cảm nhận quả bóng bay phồng lên; thở ra thật chậm.
3. Ngửi hoa, thổi nến. Hít vào bằng mũi, thở ra thật nhẹ, nhẹ đến mức ngọn lửa chỉ hơi lay.
4. Siết chặt rồi thả lỏng. Nắm chặt tay trong ba giây, rồi thả cho tay mềm oặt. Rồi đến vai, rồi đến ngón chân.
5. Một phút lắng nghe. Nhắm mắt trong một phút và đếm xem mình nghe được bao nhiêu âm thanh.

Bài hướng dẫn về hoạt động giúp bé bình tĩnh lại giải thích vì sao những cách này hiệu quả, và bài hướng dẫn về dạy trẻ nhỏ về cảm xúc chỉ cách cho cả lớp những từ ngữ để nói về những cảm xúc lớn.

Làm sao để chúng hiệu quả trên lớp

• Cùng một tín hiệu mỗi lần. Một bài hát hay một tiếng chuông nghĩa là “giờ giải lao”, và một tín hiệu khác nghĩa là “quay lại học”.
• Tại chỗ. Mọi hoạt động ở trên đều làm được khi đứng cạnh bàn hoặc trên thảm, không cần chạy ngang qua phòng.
• Ai cũng tham gia được. Hãy có một phiên bản ngồi cho mỗi động tác, để bé nào cũng có thể tham gia.
• Để các bé dẫn dắt. Khi một hoạt động đã quen thuộc, một bé có thể đứng ra hô.

Dùng màn hình

Một màn hình lớn có thể dẫn dắt giờ giải lao thay thầy cô, rất có ích vào những ngày chính thầy cô cũng cần lấy lại hơi. Tiny Hands Move là một cách miễn phí để làm điều đó: khỉ Momo làm mẫu từng động tác và nói to lên, nên cả những bé chưa biết đọc cũng làm theo được, và không dùng camera. Chế độ lớp học cho máy chiếu đang trên đường ra mắt. Tiny Hands Feel cũng làm điều tương tự cho những phút bình tĩnh lại, cùng rùa Lulu.

Cả hai đều miễn phí cho mọi gia đình và mọi trường học, không quảng cáo, vì chúng tôi tin rằng mọi đứa trẻ đều nên có cùng cơ hội để vận động, tập trung và học hỏi, dù sống ở đâu. Trang dành cho giáo viên của chúng tôi giải thích cách dùng Tiny Hands trên lớp.

Thầy cô thường hỏi

Một giờ giải lao vận động nên kéo dài bao lâu?

Thường thì hai đến năm phút là đủ. Một trong những nghiên cứu ở trên dùng giờ giải lao mười phút; chỉ cần một phút lắc người cũng có thể giúp một nhóm đang bồn chồn lấy lại nhịp.

Nên cho các bé nghỉ giải lao bao lâu một lần?

Trẻ càng nhỏ càng cần nghỉ thường xuyên hơn. Nhiều thầy cô quan sát lớp học thay vì nhìn đồng hồ: khi sự chú ý giảm xuống, đó là lúc nên nghỉ.

Brain break có làm mất thời gian học không?

Nghiên cứu cho thấy điều ngược lại: sau đó trẻ thường tập trung vào bài hơn, nên những phút ấy được bù lại.