Przerwy śródlekcyjne w klasie: 15 szybkich przerw na ruch i wyciszenie

Przerwa śródlekcyjna to kilka minut czegoś innego między okresami siedzenia w miejscu: taniec, rozciąganie, zabawna gra, powolny oddech. Nauczyciele stosują je od lat, bo działają. Niespokojna klasa się uspokaja, senna klasa się budzi, a wszyscy wracają do nauki.

W tym przewodniku znajdziesz piętnaście przerw śródlekcyjnych, do których nie potrzeba żadnego sprzętu, dla dzieci mniej więcej od 3 do 8 lat, w domu albo w klasie: jedne, żeby spalić energię, inne, żeby się wyciszyć. Napisał go tata, który tworzy darmowe narzędzia dla rodzin i nauczycieli, i sprawdził je z wynikami badań prowadzonych w klasach.

Co mówią badania

Małe dzieci nie są stworzone do tego, żeby długo siedzieć w miejscu. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, żeby dzieci w wieku od roku do czterech lat były aktywne co najmniej trzy godziny dziennie, a od piątego roku życia średnio godzinę dziennie.

Krótkie przerwy na ruch w klasie wydają się pomagać w skupieniu, nie tylko w kondycji. W jednym badaniu po 10-minutowych przerwach na ruch w klasie dzieci były o 8% bardziej skupione na zadaniu, a te najmniej skupione o 20%. Przegląd badań z udziałem ponad 2200 uczniów szkół podstawowych wykazał, że przerwy na ruch w klasie pomagały dzieciom skupić się na zadaniu. Te badania prowadzono w szkołach podstawowych (dzieci mniej więcej od 5 do 12 lat), ale nauczyciele młodszych dzieci codziennie korzystają z tego samego pomysłu. Kilka minut z dala od lekcji może oddać część tego czasu z nawiązką.

Kiedy zrobić przerwę śródlekcyjną

• Przed cichym zadaniem, żeby najpierw wyładować energię.
• Po długim siedzeniu, na przykład na dywanie albo po sprawdzianie.
• Kiedy zmienia się energia w sali, gdy jest jej za dużo albo za mało.
• Przed obiadem albo wyjściem do domu, coś spokojnego, żeby klasa wyszła wyciszona.

Wystarczą dwie do pięciu minut. Każdą przerwę na ruch zakończ czymś spokojnym, żeby energia uszła, a skupienie wróciło.

Dziesięć przerw na ruch

1. Taniec i stop. Puść piosenkę; wszyscy tańczą i zastygają, kiedy muzyka cichnie.
2. Parada zwierząt. Podaj nazwę zwierzęcia i ruszajcie się jak ono: skaczcie jak żaba, tupcie jak słoń, stójcie na jednej nodze jak flaming.
3. Szymon mówi. Ruch i słuchanie w jednym.
4. Za rytmem. Powolne klaskanie to marsz w miejscu, szybkie to bieg w miejscu, cisza to stop.
5. Lustro. Dzieci naśladują twoje ruchy, a potem po kolei same prowadzą.
6. Licz i skacz. Dziesięć pajacyków, licząc na głos; potem dziewięć; potem osiem.
7. Pogoda. Mżawka (stukanie palcami), deszcz (klepanie w kolana), burza (tupanie), słońce (ręce wysoko w górę).
8. Otrzepywanie. Potrząśnijcie każdą ręką i nogą osiem razy, potem siedem, i tak aż do jednego, licząc razem.
9. Posągi. Chodźcie po sali; na hasło „posąg!” zastygnijcie w jakiejś pozie. Podaj temat: drzewo, rakieta, śpiący kot.
10. Literuj ciałem. Ułóżcie z rąk i nóg litery krótkiego słowa. Dobre też na czas czytania.

Pięć przerw na wyciszenie

1. Bądź żółwiem. Schowaj się w skorupie, weź trzy powolne oddechy i wyjdź, kiedy będziesz gotowy. W przedszkolach uczy się tego bardzo często, bo żółwia każde dziecko potrafi naśladować.
2. Brzuszek jak balonik. Ręce na brzuchu: wdech i poczuj, jak balonik rośnie; powoli wypuść powietrze.
3. Powąchaj kwiatek, zdmuchnij świeczkę. Wdech nosem, a wydech tak delikatny, żeby płomień tylko zadrżał.
4. Ściśnij i puść. Mocno zaciśnięte piąstki na trzy, potem luźne dłonie. Potem ramiona, potem palce u stóp.
5. Minuta słuchania. Zamknijcie oczy na minutę i policzcie dźwięki, które słyszycie.

Nasz przewodnik po ćwiczeniach na wyciszenie wyjaśnia, dlaczego to działa, a przewodnik jak uczyć maluchy o uczuciach pokazuje, jak dać klasie słowa na silne emocje.

Jak sprawić, żeby działały w klasie

• Za każdym razem ten sam sygnał. Piosenka albo dzwonek, który oznacza „przerwa śródlekcyjna”, i inny, który oznacza „wracamy do pracy”.
• W miejscu. Każda z powyższych przerw działa na stojąco przy ławce albo na dywanie, bez biegania po sali.
• Każdy może dołączyć. Zaproponuj wersję każdego ruchu na siedząco, żeby wszystkie dzieci mogły wziąć udział.
• Niech dzieci prowadzą. Kiedy przerwa jest już znana, dziecko może ją ogłosić.

Z pomocą ekranu

Duży ekran może poprowadzić przerwę za ciebie, co pomaga w dni, kiedy i ty potrzebujesz złapać oddech. Tiny Hands Move to darmowy sposób na to: małpka Momo pokazuje każdy ruch i mówi go na głos, więc dzieci, które jeszcze nie czytają, mogą go naśladować, a kamera nie jest potrzebna. Tryb klasowy na projektor jest w drodze. Tiny Hands Feel robi to samo z wyciszeniem, z żółwiem Lulu.

Oba są za darmo dla każdej rodziny i każdej szkoły, bez reklam, bo wierzymy, że każde dziecko powinno mieć te same szanse, żeby się ruszać, skupiać i uczyć, bez względu na to, gdzie mieszka. Nasza strona dla nauczycieli wyjaśnia, jak Tiny Hands działa na zajęciach.

Pytania nauczycieli

Jak długo powinna trwać przerwa śródlekcyjna?

Zwykle wystarczą dwie do pięciu minut. W jednym z opisanych wyżej badań stosowano przerwy dziesięciominutowe; nawet minuta otrzepywania może ponownie nastawić niespokojną grupę.

Jak często robić przerwy śródlekcyjne?

Młodsze dzieci potrzebują ich częściej. Wielu nauczycieli obserwuje salę, a nie zegar: kiedy uwaga spada, czas na przerwę.

Czy przerwy śródlekcyjne zabierają czas na naukę?

Badania sugerują coś przeciwnego: po przerwie dzieci są zwykle bardziej skupione na zadaniu, więc te minuty wracają.