Πώς τα παιχνίδια μνήμης χτίζουν τη μνήμη εργασίας στα μικρά παιδιά

Το παιχνίδι με τα ζευγάρια είναι πιο παλιό από το tablet, πιο παλιό από τον υπολογιστή, πιο παλιό από τα περισσότερα παιχνίδια του σπιτιού σου. Κάρτες ανάποδα, γυρνάς δύο, βρίσκεις το ζευγάρι. Έχει επιβιώσει επειδή δουλεύει, και δουλεύει επειδή γυμνάζει τη μνήμη εργασίας, μια δεξιότητα που απασχολεί πολύ τους εκπαιδευτικούς της προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας.

Τι είναι η μνήμη εργασίας

Η μνήμη εργασίας είναι ο μικρός νοερός «πάγκος» όπου κρατάς μια πληροφορία την ώρα που τη χρησιμοποιείς. Θυμάσαι έναν αριθμό τηλεφώνου όσο χρειάζεται για να τον καλέσεις. Κρατάς το πρώτο μισό μιας οδηγίας ενώ ακούς το δεύτερο. Θυμάσαι πού ήταν η κάρτα με το λιοντάρι ενώ γυρνάς τον βάτραχο.

Στα παιδιά είναι ισχυρός δείκτης για το πώς θα τα βγάλουν πέρα στο σχολείο, γιατί σχεδόν όλα μέσα στην τάξη τη χρειάζονται: το «Πάρτε το βιβλίο, ανοίξτε στη σελίδα δέκα και γράψτε το όνομά σας πάνω πάνω» είναι τρία πράγματα να κρατήσεις ταυτόχρονα. Τα παιδιά με πιο αδύναμη μνήμη εργασίας δεν είναι λιγότερο έξυπνα· απλώς χάνουν πιο εύκολα τον ειρμό, και αυτό μοιάζει σαν να μην προσέχουν.

Τα παιδιά βελτιώνονται στα παιχνίδια μνήμης με την εξάσκηση, και το παιχνίδι είναι ένας χαρούμενος τρόπος εξάσκησης, αν και η έρευνα δεν είναι ξεκάθαρη για το αν αυτά τα οφέλη περνούν και στα μαθήματα του σχολείου.

Γιατί δουλεύει το παιχνίδι με τα ζευγάρια

Κάθε γύρος σε ένα παιχνίδι μνήμης είναι μια άσκηση μνήμης εργασίας σε μικρογραφία:

1. Γυρνάς μια κάρτα. Την κωδικοποιείς: τι είναι, πού είναι.
2. Γυρνάς άλλη μία. Τη συγκρίνεις με την πρώτη, και με κάθε κάρτα που έχεις δει πριν.
3. Ενημερώνεις. Αν ταίριαξαν, αυτό το ζευγάρι τελείωσε. Αν όχι, θυμάσαι και τις δύο θέσεις για αργότερα.

Τίποτα άλλο δεν γίνεται που να αποσπά από αυτόν τον κύκλο. Ούτε ιστορία, ούτε πίεση χρόνου, εκτός αν τη θέλεις, ούτε ήττα. Τα παιδιά μπορούν να παίζουν είκοσι λεπτά και να έχουν κάνει δεκάδες κύκλους «κωδικοποιώ, συγκρίνω, ενημερώνω».

Παίζοντας με ένα παιδί δύο ετών

Στα δύο, το παιχνίδι μόλις που έχει να κάνει με τη μνήμη. Έχει να κάνει με το να περιμένεις τη σειρά σου, να ονομάζεις εικόνες και με τη χαρά του γυρίσματος. Παίξτε στο μικρότερο ταμπλό, με δώδεκα κάρτες στο Memory Match, και κάνε εσύ φωναχτά το μεγαλύτερο μέρος της απομνημόνευσης:

• «Ω, ένα λιοντάρι! Πού είδαμε το άλλο λιοντάρι;»
• «Αυτός είναι βάτραχος. Ας το θυμηθούμε: ο βάτραχος στη γωνία.»
• Γιορτάστε κάθε ζευγάρι, ακόμα και όσα βρήκες εσύ.

Ο σκοπός είναι να του δείξεις πώς ακούγεται η απομνημόνευση. Τα παιδιά απορροφούν τη στρατηγική πριν μπορέσουν να τη χρησιμοποιήσουν.

Παίζοντας με ένα παιδί τεσσάρων ετών

Τα τετράχρονα μπορούν να παίξουν στα αλήθεια. Περάστε στις 24 κάρτες όταν οι δώδεκα γίνουν εύκολες. Δύο συνήθειες αξίζει να ενθαρρύνεις:

• Να λέει την εικόνα όταν τη γυρνάει. Όταν δίνεις όνομα σε κάτι, μένει στο μυαλό. Με το βουβό γύρισμα οι κάρτες ξεχνιούνται.
• Να κοιτάζει πριν γυρίσει τη δεύτερη κάρτα. Η παρόρμηση είναι να γυρίσει ό,τι βρει. Η παύση για να σκεφτεί «πού μπορεί να είναι η άλλη;» είναι όλη η δεξιότητα.

Το Memory Match μετράει γύρους και χρόνο και θυμάται το καλύτερο ρεκόρ κάθε παιδιού για κάθε μέγεθος ταμπλό, έτσι ένα τετράχρονο μπορεί να κυνηγήσει το δικό του ρεκόρ χωρίς να ανταγωνίζεται τα αδέρφια του.

Παίζοντας με ένα παιδί επτά ετών και πάνω

Τα μεγαλύτερα παιδιά τα βγάζουν πέρα με 36 κάρτες και αρχίζουν να χρησιμοποιούν πραγματική στρατηγική: γυρνούν τις κάρτες με σύστημα και όχι στην τύχη, θυμούνται ζευγάρια θέσεων αντί για μεμονωμένες κάρτες, και προσέχουν πότε μια κάρτα που χρειάζονται έχει ήδη φανεί. Ζήτα τους να σου εξηγήσουν τη στρατηγική τους· το να μπορείς να περιγράψεις πώς θυμάσαι είναι μεγάλο βήμα για να χρησιμοποιείς τη μνήμη συνειδητά στο σχολείο.

Δύο μικρές σημειώσεις για τον σχεδιασμό

Δύο γονείς έγραψαν για τα ίδια πράγματα, οπότε αξίζει να τα αναφέρω. Το χρονόμετρο στο Memory Match δεν ξεκινά πριν από το πρώτο γύρισμα, για να μην «τιμωρείται» κανείς επειδή κοίταξε πρώτα το ταμπλό. Και υπάρχει ένα κουμπί μεγέθους την ώρα του παιχνιδιού, ώστε όταν μπαίνει στο παιχνίδι ένα μικρότερο αδερφάκι, η αλλαγή από 24 σε 12 κάρτες να μη σημαίνει επιστροφή στο μενού από την αρχή.

Πέρα από το παιχνίδι με τα ζευγάρια

Μόλις την προσέξεις, βλέπεις τη μνήμη εργασίας παντού. Μαγείρεμα με συνταγή, οι οδηγίες συναρμολόγησης ενός Lego, το Uno. Σε αυτή τη σελίδα, το Melody Maker ζητά από τα παιδιά να κρατήσουν μια σειρά από νότες και να την ξαναπαίξουν, που είναι μνήμη εργασίας για τους ήχους, και το Tiny Town τους ζητά να θυμούνται για ποιον είναι ένα δώρο ενώ διασχίζουν την πόλη. Διαφορετική επιφάνεια, ίδιος μυς.