Vui chơi sáng tạo cho bé 2 đến 3 tuổi: vì sao trò chơi thay đồ lại quan trọng
Hỏi một phòng đầy phụ huynh xem họ mong gì cho con mình, chữ “sáng tạo” sẽ được nhắc đến rất sớm. Hỏi tiếp sáng tạo ở tuổi lên hai trông như thế nào, cả phòng im lặng. Nó không phải là vẽ nên một kiệt tác. Nó là đội cái nồi lên đầu và tuyên bố mình là lính cứu hỏa.
Sáng tạo có ý nghĩa gì ở tuổi lên hai
Ở tuổi này, sáng tạo chủ yếu là hai điều:
- Đưa ra một lựa chọn của riêng mình. Không phải lựa chọn đúng, không phải lựa chọn mẹ sẽ chọn. Mà là của bé. Một bé hai tuổi lần nào cũng chọn cái cốc vàng thay vì cốc xanh là đang rèn luyện “cơ bắp” ấy.
- Kết hợp những thứ bình thường không đi cùng nhau. Cái nồi với cái đầu. Gấu với kính râm. Khủng long dự tiệc trà. Đây là khởi đầu của trí tưởng tượng: giữ hai ý tưởng cùng lúc và thích thú với sự “lệch tông”.
Cả hai đều cần một điều kiện để phát triển: không có đáp án sai. Ngay khi có một cách làm đúng, bé không còn sáng tạo nữa; bé đang đoán xem bố mẹ muốn gì. Có những đồ chơi chỉ có một đáp án đúng, và điều đó ổn với những kỹ năng khác, như hộp thả hình khối. Vui chơi sáng tạo cần những lựa chọn không có đáp án sai.
Vì sao thay đồ là phương tiện hoàn hảo
Mặc đồ cho một nhân vật thì không bao giờ có đáp án sai. Một chú thỏ đội mũ chóp cao, đi dép tông ra biển không phải là nhầm lẫn; đó chỉ là một ngày thứ Ba bình thường. Kiểu phối nào cũng được, kiểu phối nào cũng có phản ứng, và bé là tác giả. Đó là lý do hộp đồ hóa trang luôn có mặt ở các lớp mầm non.
Phiên bản trên màn hình có một lợi thế so với hộp đồ thật: thay đổi tức thì và không giới hạn. Không có cúc áo lỉnh kỉnh, không có quần áo không vừa búp bê, không phải mất mười phút đi tìm chiếc giày còn lại.
Dress-Up Party được làm cho tuổi này ra sao
Dress-Up Party được thiết kế xoay quanh một thao tác mà bé hai tuổi đã làm chủ hoàn toàn: chạm.
- Một người bạn mặc vừa quần áo. Một bạn gấu, thỏ, mèo, cún, ếch hoặc gấu trúc đứng ở giữa, được vẽ theo cùng phong cách sách tranh mềm mại như mọi món đồ bạn ấy mặc. Tay áo nằm trên cánh tay, ủng đi ở chân, vương miện nằm giữa hai tai. Không có gì trông như dán chồng lên, nên bộ trang phục trông như đồ thật.
- Hình ảnh, không phải chữ. Một ngăn tủ quần áo ở phía dưới hiện ra những hình to: các bạn thú, mũ, kính, quần áo, giày, đồ chơi và địa điểm. Chạm một lần vào hình là mặc lên ngay. Chạm vào bạn thú cũng được: chạm đầu để đổi mũ, chạm bụng để đổi quần áo, chạm chân để đổi giày.
- Không kéo thả, không menu. Ở tuổi lên hai, kéo khó hơn chạm rất nhiều, nên mọi thay đổi chỉ là một lần chạm vào một thứ to.
- Hũ sơn. Chạm một lần vào hũ sơn để tô lại màu cho món đồ đang hiện trong tủ, hoặc cho bộ lông của bạn thú. Một bạn gấu xanh dương mặc áo mưa vàng là được phép, và còn được khuyến khích.
- Một người bạn biết phản ứng. Bạn ấy chớp mắt, há hốc miệng và cười toe trước mỗi món đồ mới, nên bé thấy được lựa chọn của mình có ý nghĩa.
- Những địa điểm có thứ để chạm. Sáu địa điểm: công viên, bãi biển, phòng ngủ, sân khấu nhà hát, tuyết và vũ trụ, nơi nào cũng có thứ để bé chọc vào: một chú cua chạy lạch xạch, một cây đèn bật sáng, một tên lửa phóng vút lên.
- Điểm kết thúc tự nhiên. Nút âm nhạc bắt đầu một bữa tiệc khiêu vũ ngắn với đèn và nhạc, còn máy ảnh chụp một tấm ảnh polaroid với cái tên như Royal Bunny hay Magic Frog. Bé học rất nhanh rằng tấm ảnh là màn kết, nên việc dừng chơi trở nên dễ dàng.
- Nút xúc xắc tạo ra một bộ trang phục bất ngờ, dành cho bé muốn xem chuyện gì sẽ xảy ra hơn là tự quyết định.
Chơi như một cuộc trò chuyện
Trò chơi hay hơn khi chơi “song ca”. Vài câu gợi ý hiệu quả:
- Hỏi, đừng ra lệnh. “Bạn thỏ nên mặc gì đi biển nhỉ?” chứ không phải “Đội mũ che nắng vào.”
- Gọi tên mọi thứ. Mũ, ủng, váy xòe, ô, tuyết, sân khấu. Gọi tên các màu khi bé tô. Thay đồ là một cỗ máy tạo vốn từ.
- Để ý đến cách phối. “Vương miện và dép tông! Bạn thỏ là nữ hoàng bãi biển à?” Đó là bố mẹ đang làm mẫu cho trò chơi tưởng tượng.
- Để bé tự chụp ảnh. Tên của tấm polaroid là câu chốt; hãy đọc nó bằng một giọng thật ngộ nghĩnh.
Điều trò chơi không phải là
Nó không phải là ứng dụng vẽ, và cũng không cố làm vậy. Các hũ sơn cho mỗi món đồ một màu mới, nhưng ở đây không có tờ giấy trắng và không vẽ tự do. Một số ít lựa chọn không có đáp án sai là kiểu tự do dễ chịu ở tuổi này. Để vẽ nguệch ngoạc và vẽ tranh, bố mẹ hãy thử Chalk Art.
Bước tiếp theo
Khi bé bắt đầu kể cho bố mẹ nghe chuyện về bộ trang phục (“Bạn thỏ đi dự tiệc rồi trời sẽ mưa”), là lúc bé sẵn sàng cho những trò chơi có chút cốt truyện. Tiny Town, từ khoảng bốn tuổi, cho bé đi dạo quanh một ngôi làng để giao quà, và câu chuyện chính là toàn bộ ý nghĩa của trò chơi.
Nguồn tham khảo
- American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) — The Power of Play: How Fun and Games Help Children Thrive (2023) (hóa trang và trò chơi tưởng tượng khuyến khích sự sáng tạo)
- CDC — Milestones by 30 Months (chơi giả vờ)
- Russo-Johnson và cộng sự, Frontiers in Psychology — All Tapped Out: Touchscreen Interactivity and Young Children's Word Learning (2017) (kéo khó hơn chạm)
Tiny Hands Play