Trò chơi điền chữ cái còn thiếu và tập đánh vần: vì sao C_T hiệu quả hơn chép từ

Đâu đó trong khoảng bốn đến bảy tuổi, trẻ đi từ việc biết chữ cái tồn tại đến việc biết rằng chữ cái ghép thành từ. Đó là một trong những bước nhảy lớn nhất của việc học những năm đầu, và cũng là một trong những điều dễ biến thành cực hình nhất. Những trang bài tập chép từ dạy bé viết chữ; chúng không dạy được mấy về cách các từ được tạo nên. Một chữ cái còn thiếu thì có.

Các bước để biết đánh vần

Đánh vần không phải là một kỹ năng đơn lẻ. Nó được xếp chồng lên nhau:

1. Nhận biết chữ cái. Biết rằng hình này là chữ B.
2. Âm của chữ cái. Biết rằng B đọc là /b/. Đây là ngữ âm (phonics), và là bản lề của toàn bộ quá trình.
3. Nghe ra các âm trong từ. Nhận ra rằng “cat” bắt đầu bằng âm /k/, có âm /a/ ở giữa, kết thúc bằng /t/. Giáo viên gọi đây là nhận thức âm vị.
4. Nối âm với chữ. Viết C-A-T cho những âm mình vừa nghe.

Nhiều bé bốn tuổi biết tên một số chữ cái và vài âm, và vẫn đang học phần còn lại. Bước ba và bốn là nơi việc học ở trường bắt đầu, và là nơi một trò chơi thật sự có thể giúp ích.

Vì sao chữ cái còn thiếu lại hiệu quả

Cho bé xem hình một con mèo và từ C _ T, một điều rất cụ thể sẽ diễn ra trong đầu bé. Bé tự nói “cat”. Bé nghe ra âm ở giữa. Bé đi tìm chữ cái tạo ra âm đó. Đó là bước ba và bước bốn, được luyện trong ba giây, với một bức hình để neo nghĩa và các chữ cái còn lại làm giàn đỡ.

So với việc chép từ CAT trên một tấm thẻ: bé nhìn, vẽ lại, và không bao giờ phải nghe một âm nào. Chép từ chủ yếu là luyện viết chữ. Nó đòi hỏi ở đôi tai của bé ít hơn rất nhiều so với một chữ cái còn thiếu.

Hình thức điền chữ còn thiếu cũng cho phép trò chơi nhẹ nhàng. Chỉ có một ô trống, nên chỉ có một quyết định, và bức hình khiến từ đó hiện ra rõ ràng. Bé không bao giờ phải nhìn chằm chằm vào một dòng trống.

Cách chơi Spell It Out

Spell It Out hiện ra một emoji, từ tiếng Anh của nó bị thiếu một chữ cái, và chờ đợi. Trên laptop, bé gõ chữ cái; trên máy tính bảng, một bàn phím ảo hiện ra và những chữ đã dùng chuyển sang màu xám, nên lựa chọn thu hẹp dần nếu bé đoán. Trả lời đúng, ô chữ được điền kèm một tiếng chuông và ánh lấp lánh. Trả lời sai, trò chơi hiện ra chữ đúng, trừ một trong ba mạng, và chuyển sang từ tiếp theo. Chuỗi trả lời đúng liên tiếp được ăn mừng lớn hơn, và trò chơi ghi nhớ điểm cao nhất.

Các từ bắt đầu với ba chữ cái (CAT, DOG, SUN, BUS) rồi dài dần. Chữ cái còn thiếu thay đổi vị trí, lúc là âm đầu, lúc là nguyên âm ở giữa, lúc là phụ âm cuối, nên cả ba vị trí đều được luyện một cách nhẹ nhàng.

Chơi mà không biến thành bài kiểm tra

Bé bốn tuổi “ngửi” ra bài kiểm tra từ xa. Vài cách để giữ nó là một trò chơi:

• Cùng nhau đọc chậm từ đó. “Caaat. Ở giữa là âm gì nhỉ?” Kéo dài từ ra là một trong những điều có ích nhất bố mẹ có thể làm cho việc tập đánh vần.
• Để bé đoán. Đoán sai thì trò chơi hiện chữ đúng và đi tiếp. Đó là một bài học, không phải thất bại.
• Khen chuỗi đúng liên tiếp, không phải điểm số. Năm lần đúng liên tiếp sẽ có ánh lấp lánh; hãy làm rộn ràng lên vì điều đó.
• Dừng khi hết mạng. Khi ba mạng đã hết, vòng chơi kết thúc bằng một tấm thẻ thân thiện. Đó là chỗ dừng rất hợp cho hôm đó.
• Che bức hình đi với bé sáu tuổi đã tự tin, và đọc to từ đó thay vào. Giờ bé đang đánh vần chỉ dựa vào âm thanh.

Về cách viết

Danh sách từ tránh những từ được viết khác nhau giữa tiếng Anh Mỹ và tiếng Anh Anh (color/colour, gray/grey), nên bé ở bên nào của Đại Tây Dương cũng không bao giờ bị chấm sai vì khác biệt vùng miền. Những danh từ thông dụng có cách viết theo quy tắc được chọn có chủ ý; các từ bất quy tắc là một bài học khác.

Bước tiếp theo

Một bé đã thoải mái điền chữ cái còn thiếu là đã sẵn sàng tự viết cả những từ ngắn dựa vào âm. Hãy để bé tự ghi tên cho các bức vẽ của mình. Bé sẽ viết còn chưa chuẩn, và như thế là hoàn toàn đúng: “KAT” là một đứa trẻ đã nghe ra mọi âm và chỉ còn thiếu đúng một quy tắc nữa là viết đúng.