Vì sao bé mê đập bàn phím (và một trò chơi miễn phí giúp việc đó trở nên an toàn)

Nếu nhà có một chiếc laptop và một bé một tuổi, chắc bố mẹ đã quá quen cảnh này. Bố mẹ vừa ngồi xuống làm việc, một bạn nhỏ đã xuất hiện ngay bên khuỷu tay với đúng một nhiệm vụ: bấm thật nhanh mọi phím trên bàn phím, vừa bấm vừa ngước lên nhìn xem bố mẹ phản ứng thế nào. Cửa sổ tự đóng. Email tự gửi đi. Rồi chẳng hiểu sao màn hình bị lộn ngược.

Bài viết này nói về lý do chuyện đó xảy ra, vì sao nên khuyến khích thay vì cấm đoán, và làm sao để bé thỏa sức đập phím một cách an toàn với một trò chơi đập bàn phím.

Vì sao bàn phím lại hấp dẫn đến vậy

Bàn phím là món đồ chơi hoàn hảo cho giai đoạn phát triển của bé mới biết đi, giai đoạn có thể tóm gọn là “mình làm một việc, và thế giới đáp lại”. Phím nào cũng kêu tách dưới ngón tay, và trên một chiếc máy tính thật, phím nào cũng làm một điều gì đó nhìn thấy được. Đó là nhân quả ở dạng thuần túy nhất, và trong khoảng từ mười tháng đến ba tuổi, đây là một phần quan trọng trong cách bé học hỏi.

Hơn nữa, đó lại là bàn phím của bố mẹ. Trẻ nhỏ bắt chước những gì người lớn mà bé yêu thương dành thời gian làm. Nếu bố mẹ gõ phím cả ngày, bàn phím chính là đồ vật quan trọng nhất trong nhà, và được chạm tay vào nó là cách để bé cùng tham gia.

Bé thật sự học được gì từ đó

Nhiều hơn bố mẹ nghĩ, nếu bàn phím được phép phản hồi lại bé.

• Nhân quả. Đây là bài học cốt lõi. “Ngón tay mình đã làm điều đó.” Đó là một trong những ý tưởng đầu tiên trẻ dựa vào để tìm hiểu thế giới vận hành ra sao.
• Vận động tinh. Bấm một phím thay vì cả nắm tay đòi hỏi kỹ năng thật sự. Bố mẹ sẽ thấy bé hai tuổi chuyển từ đập cả lòng bàn tay sang chỉ dùng một ngón trỏ chỉ trong vài tuần.
• Sự chú ý. Một trò chơi đáp lại mọi lần bấm thường giữ được sự chú ý của bé tốt hơn một trò chơi tự chạy.
• Chữ cái và chữ số, dần dần. Chưa phải lúc một tuổi. Có bé bắt đầu để ý đến chữ cái từ khoảng ba tuổi, và nhiều bé gọi được tên vài chữ cái khi lên năm. Một trò chơi hiện ra chữ cái khi bấm phím giúp bé làm quen với chữ bất cứ khi nào bé sẵn sàng.

Làm sao cho an toàn

Vấn đề của một bàn phím thật là nó được nối với một chiếc máy tính thật. Cách giải quyết là một trò chơi giữ lại mọi phím bấm khi đang mở, để khi bấm Escape, Enter hay phím Windows thì cũng chỉ hiện ra thêm một emoji, ngoài ra không có gì xảy ra cả.

Đó chính xác là điều Kaboom Keys làm. Mỗi lần bấm phím, một emoji to, rực rỡ hiện ra kèm âm thanh. Chữ cái, chữ số, phím cách, các phím mũi tên, cả Shift và Caps Lock đều có emoji riêng. Các phím tắt của người lớn như Cmd+R vẫn hoạt động, nên bố mẹ vẫn tải lại trang hay chuyển cửa sổ được, nhưng không phím nào trong tầm tay bé có tác dụng ra ngoài trò chơi. Trên máy tính bảng, chạm vào màn hình cũng cho kết quả tương tự, và nhiều ngón tay cùng lúc sẽ tạo ra nhiều emoji.

Vài mẹo nhỏ cho bố mẹ:

1. Mở trò chơi trước, rồi mới cho bé ngồi vào bàn phím. Bắt đầu từ màn hình desktop là dễ bị “đi lạc”.
2. Dùng chế độ toàn màn hình. Kaboom Keys tự chuyển sang toàn màn hình trên laptop để thanh trình duyệt nằm ngoài tầm với của bé.
3. Chỉnh âm lượng ở mức bố mẹ chịu được. Sẽ có rất, rất nhiều tiếng “bụp”.
4. Nếu có phím bấm mà không có gì xảy ra, nhiều khả năng đó là phím Fn hoặc phím đa phương tiện. Mọi phím khác đều có phản hồi.

Chế độ ABC: từ đập phím đến chữ cái

Có hai phụ huynh cùng đề nghị một điều trong mẫu góp ý: “một chế độ ABC, chứ không phải hình ngẫu nhiên”. Vì vậy Kaboom Keys có nút bật ABC ở góc màn hình. Khi bật, các phím chữ và số hiện ra một thẻ chữ khổng lồ kèm hình minh họa: A với quả táo (apple), B với con ong (bee), Z với ngựa vằn (zebra), còn các phím khác sẽ không có tác dụng. Trên máy tính bảng không có bàn phím, mỗi lần chạm sẽ lần lượt đi qua bảng chữ cái theo thứ tự.

Vẫn là trò chơi đó, chỉ cách một nút bấm, và nó lớn lên cùng bé. Bé một tuổi thì đập phím; bé lớn hơn bắt đầu để ý đến chữ cái, theo nhịp độ của riêng mình.

Bố mẹ đang tìm Tiny Fingers?

Nhiều bố mẹ tìm thấy trang này khi đang tìm Tiny Fingers, một trang trò chơi đập bàn phím miễn phí khác. Ý tưởng thì giống nhau. Kaboom Keys không có quảng cáo, và là một trong mười lăm trò chơi trên Tiny Hands Play, nên khi bé đã qua giai đoạn đập phím vẫn còn nhiều thứ để chơi. Đây là một bài so sánh trung thực giữa hai trang.

Khi nào nên chuyển sang trò khác

Kaboom Keys dành cho giai đoạn nhân quả thuần túy. Khi bé bắt đầu muốn có mục tiêu, một thứ để nhắm tới, một việc để hoàn thành, Ball Bonanza cho bé một quả bóng để đá về phía các bạn thú và hai khung thành để ghi bàn, còn Dress-Up Party cho bé tự đưa ra lựa chọn. Cả hai vẫn là trò chơi một chạm và không có cách nào để thua.